Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Neler Yazılmalı?

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Neler Yazılmalı?

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal paylaşımı ve ziynet nasıl yazılmalı? Hazırlarken dikkat edilecek noktalar.

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın malî sonuçları (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) hakkında vardıkları yazılı anlaşmadır. Protokol, hâkim tarafından uygun bulunup onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5). Bu yazıda anlaşmalı boşanma protokolünde hangi maddelerin bulunması gerektiğini ve hazırlarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Anlaşmalı boşanma protokolü nedir, neden önemlidir?

Kanun, anlaşmalı boşanma için hâkimin, boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmasını şart koşar (TMK m.166/3). Bu düzenleme uygulamada “protokol” olarak adlandırılır.

Protokol hâkim tarafından onaylanınca karara geçer ve tarafları bağlar. Bu nedenle protokolde yazılan her cümle, boşanmadan sonraki yıllarda nafaka ödemesinden çocukla görüşme saatlerine kadar pek çok konuda belirleyici olur. Özensiz yazılmış bir protokol, bitmesi beklenen uyuşmazlığı yeni davalara taşıyabilir.

Protokolde mutlaka hangi konular yer almalı?

Konu Protokolde yazılması gerekenler Dayanak
Yoksulluk nafakası Talep edilip edilmediği; ediliyorsa miktar, ödeme günü ve şekli TMK m.175-176
Maddi ve manevi tazminat Talep edilip edilmediği; ediliyorsa miktar ve ödeme zamanı TMK m.174
Velayet Ergin olmayan her çocuğun velayetinin kime bırakılacağı TMK m.182, m.336
Kişisel ilişki Diğer ebeveynin çocukla görüşme gün ve saatleri, bayram ve tatiller TMK m.182, m.323
İştirak nafakası Çocuğun giderlerine katılım miktarı, ödeme günü TMK m.182, m.330
Yargılama giderleri Harç ve masrafların kim tarafından karşılanacağı, vekâlet ücreti talebi —

Yargıtay uygulamasında protokolün bu fer’î sonuçları açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlemesi aranır. Bu konulardan birinde uyuşmazlık devam ediyorsa anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Nafaka ve tazminat maddeleri nasıl yazılmalı?

Nafaka veya tazminat isteniyorsa miktar, ödeme günü, ödemenin yapılacağı hesap ve ödeme biçimi (toptan veya aylık) açıkça yazılmalıdır. Kanun, maddi tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya irat (aylık) biçiminde ödenmesine izin verir; manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine ise karar verilemez (TMK m.176).

Hâkim, istem hâlinde irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m.176/5). Protokolde nafakanın yıllık artışı düzenlenmek isteniyorsa bunun ölçütü açık ve uygulanabilir biçimde yazılmalıdır.

Eşler nafaka ve tazminat istemiyorsa bunu da açıkça belirtmek gerekir. Örneğin “Taraflar birbirinden maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talep etmemektedir” gibi bir ifade, belirsizliği önler.

Süresiz yoksulluk nafakasına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı ve yürürlük tarihi hakkında güncel bilgi için süresiz nafaka kalktı mı yazımıza bakabilirsiniz.

İştirak nafakası maddesi nasıl yazılmalı?

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir ve her ay peşin olarak ödenir (TMK m.330).

Protokolde iştirak nafakasının miktarı, her ayın hangi günü ve hangi hesaba ödeneceği açıkça yazılmalıdır. Okul, sağlık, özel ders gibi düzenli olmayan giderlerin nasıl paylaşılacağı da ayrıca düzenlenebilir. Nafakanın ne zamana kadar ödeneceği konusunda kanun, bakım borcunun çocuğun ergin olmasına kadar devam ettiğini, eğitimi süren ergin çocuk bakımından ise ana ve babanın durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar yükümlü olduğunu söyler (TMK m.328).

Ev eşyası ve ortak konut nasıl yazılmalı?

Protokolde sıkça unutulan konulardan biri ev eşyası ve ortak konuttur. Eşyaların kimde kalacağı, kiralık konutta kira sözleşmesinin hangi eş tarafından sürdürüleceği, eşyaların ne zaman ve nasıl teslim edileceği açıkça yazılmalıdır. Eşlerden birine ait konutta diğer eşin ve çocukların bir süre daha oturması kararlaştırılıyorsa bunun süresi ve koşulları da belirtilmelidir. Bu ayrıntılar, boşanmadan sonra yeni bir uyuşmazlık çıkmasını önler.

Velayet ve kişisel ilişki nasıl düzenlenmeli?

Velayetin hangi ebeveynde kalacağı her çocuk için ayrı ayrı yazılmalıdır. Velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişkisi de ayrıntılı düzenlenmelidir. Uygulamada sorun çıkmaması için şu noktalar netleştirilmelidir:

  • Görüşmenin hangi günlerde, saat kaçta başlayıp saat kaçta biteceği,
  • Görüşmenin yatılı olup olmayacağı,
  • Dini bayramlar, yılbaşı, doğum günleri ve yaz tatilinin nasıl paylaşılacağı,
  • Çocuğun nereden alınıp nereye teslim edileceği.

Hâkim, çocuğun menfaatine aykırı gördüğü düzenlemeyi değiştirebilir (TMK m.166/3). Mahkeme ayrıca kişisel ilişki düzenlemesine uyulmamasının velayetin değiştirilmesine yol açabileceğini kararında ihtar eder (TMK m.182/2). Ayrıntılar için çocukla kişisel ilişki yazımızı okuyabilirsiniz.

Ortak velayet istenecekse bunun protokolde açıkça yazılması ve çocuğun yararına uygun olduğunun mahkemeye gösterilmesi gerekir. Bu konudaki Yargıtay yaklaşımını velayet nasıl belirlenir yazımızda anlattık.

Mal paylaşımı ve ziynet eşyaları protokole yazılmalı mı?

Mal rejiminin tasfiyesi, anlaşmalı boşanma için zorunlu unsurlardan sayılmamaktadır; bu konu boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla da ileri sürülebilir. Ancak taraflar mal paylaşımında anlaşmışsa, bunu protokole açık ve ayrıntılı şekilde yazmaları uyuşmazlığı önler.

Dikkat

"Paylaşılacak malımız yoktur" gibi genel ifadelerin mal rejiminin tasfiyesinden vazgeçme anlamına gelip gelmediği uygulamada tartışma konusu olmuştur. Taşınmaz, araç, banka hesabı, şirket payı, ev eşyası ve ziynet eşyaları gibi kalemlerin tek tek ve kimde kalacağı belirtilerek yazılması daha güvenlidir.

Taşınmazın bir eşe devri kararlaştırılıyorsa tapu devrinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, kredi borcunu kimin ödeyeceği gibi ayrıntılar da yazılmalıdır. Konunun ayrıntıları için boşanmada mal paylaşımı ve boşanmada ziynet eşyası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Protokol hazırlanırken hangi adımlar izlenir?

  1. Konuları listeleyinNafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası, mal paylaşımı, ziynet, ev eşyası ve yargılama giderleri için ayrı ayrı ne istediğinizi belirleyin.
  2. Açık ve ölçülebilir yazınTutar, tarih, saat, adres ve ödeme hesabı gibi bilgileri yoruma yer bırakmayacak şekilde yazın.
  3. Çocuğun yararını gözetinGörüşme düzenini çocuğun yaşına, okul düzenine ve ebeveynlerin yaşadığı yerlere göre planlayın.
  4. İmzalayın ve dilekçeye ekleyinProtokolü iki eş de imzalar ve dava dilekçesiyle birlikte mahkemeye sunulur.
  5. Duruşmada teyit edinHâkim iki eşi bizzat dinler; protokolü özgür iradenizle kabul ettiğinizi beyan edersiniz. Hâkimin önerdiği değişiklikleri kabul edip etmeyeceğinize duruşmada karar verirsiniz.

Hazır protokol örneği kullanmak doğru mu?

İnternette yer alan protokol örnekleri, protokolde hangi başlıkların bulunması gerektiğini görmek için fikir verebilir. Ancak her ailenin durumu farklıdır: Çocukların yaşı, ebeveynlerin yaşadığı şehirler, çalışma düzenleri, kredi borçları ve mal varlığı protokolün içeriğini doğrudan etkiler.

Hazır metinlerdeki genel ifadeler, sizin durumunuzdaki özel ihtiyaçları karşılamayabilir. Örneğin farklı şehirlerde yaşayan ebeveynler için hafta sonu görüşmesi yerine daha uzun ama seyrek görüşmeler daha uygun olabilir. Protokolü kendi koşullarınıza göre uyarlamak ve her maddenin uygulamada nasıl işleyeceğini düşünmek gerekir.

Hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3). Eşlerden biri değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma şartları oluşmaz ve dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Protokole uyulmazsa ne olur?

Hâkim tarafından onaylanan protokol, boşanma kararının bir parçası haline gelir. Bu nedenle protokolde kararlaştırılan nafaka veya tazminat ödenmezse, karar ilam niteliğinde olduğundan icra takibi başlatılabilir. Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.344).

Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması halinde ise, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilmesi gündeme gelebilir (TMK m.324/3). Koşulların değişmesi halinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesi veya kişisel ilişki düzenlemesinin değiştirilmesi için yeni bir dava açılabilir; bu konuları nafaka artırım ve kaldırma davası yazımızda anlattık.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Protokol, boşanmadan sonraki hayatı düzenleyen bir belgedir. Özellikle taşınmaz devri, şirket payı, kredi borçları, yurt dışında yaşayan eş, özel ihtiyaçlı çocuk veya şiddet şüphesi gibi durumlarda protokolün dikkatle hazırlanması gerekir. Hazır protokol örnekleri her dosyaya uymayabilir. Protokolü imzalamadan önce her maddeyi okuyup anlamak, anlamadığınız ifadeleri sormak ve gerekirse değişiklik istemek en doğal hakkınızdır. Duruşmada protokolü kabul ettiğinizi beyan ettikten sonra karar kesinleşirse, birçok konuda geri dönüş zorlaşır. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma protokolü noterde mi yapılmalı?

Kanun protokol için noter şartı öngörmez. Protokol eşlerce imzalanarak mahkemeye sunulur; geçerlilik için asıl önemli olan hâkimin onayıdır (TMK m.184/5).

Protokolde nafaka yazmazsak ne olur?

Protokolde yoksulluk nafakası talep edilmediği açıkça yazılabilir. Konunun hiç düzenlenmemesi ise belirsizlik yaratır; Yargıtay uygulamasında protokolün tüm fer'î sonuçları açıkça düzenlemesi aranmaktadır.

Protokolde mal paylaşımını yazmak zorunlu mu?

Mal rejiminin tasfiyesi protokolde düzenlenebilir; düzenlenmezse boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla ileri sürülebilir. Genel ve belirsiz ifadeler yerine açık hükümler yazılmalıdır.

Protokol imzalandıktan sonra değiştirilebilir mi?

Karar kesinleşinceye kadar taraflardan biri anlaşmadan dönebilir; bu durumda dava çekişmeli olarak devam eder. Kesinleşmeden sonra ise nafaka miktarı, velayet gibi konular ancak koşullar değişirse yeni bir davayla değiştirilebilir.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Aile ve Boşanma Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin