Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

Boşanmada mallar nasıl paylaşılır, hangi mallar paylaşıma girer, kişisel mal nedir? Edinilmiş mallara katılma rejimi, mal paylaşımı davası ve zamanaşımı.

Boşanmada mal paylaşımı, eşlerin tabi olduğu mal rejimine göre yapılır. Eşler aksini bir mal rejimi sözleşmesiyle kararlaştırmamışsa edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202). Bu rejimde evlilik süresince edinilen mallar üzerinden hesaplanan artık değerin yarısı üzerinde diğer eş hak sahibi olur; evlilikten önce sahip olunan veya miras yoluyla gelen kişisel mallar ise paylaşıma girmez. Bu yazıda mal paylaşımının temel kurallarını, hangi malların paylaşıma girdiğini ve dava sürecini anlatıyoruz.

Hangi mal rejimi uygulanır?

Türk Medeni Kanununa göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı, mal ortaklığı) seçebilirler (TMK m.202). Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; evlenme başvurusu sırasında seçilen rejim yazılı olarak da bildirilebilir (TMK m.203, m.205).

Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002’den önce evlenmiş eşler için bu tarihe kadar tabi oldukları mal rejimi devam eder; Kanunun yürürlüğünden itibaren bir yıl içinde başka bir rejim seçmemişlerse bu tarihten geçerli olmak üzere yasal rejimi seçmiş sayılırlar (4722 s. Kanun m.10). Bu nedenle 2002 öncesi evliliklerde paylaşım, dönemlere ayrılarak farklı kurallara göre değerlendirilir.

Edinilmiş mal ve kişisel mal nedir?

Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile her eşin kişisel mallarını kapsar (TMK m.218). Paylaşımın temeli, bu iki mal grubunun doğru ayrılmasıdır.

Edinilmiş mallar (TMK m.219)

Her eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği değerlerdir. Özellikle çalışmanın karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik kurumlarının ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Kişisel mallar (TMK m.220)

Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan veya sonradan miras ya da karşılıksız kazanma (bağış) yoluyla edinilen mallar; manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler.

Bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişi bunu ispatlamakla yükümlüdür. Hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır ve bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222).

Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?

Kanunda tasfiye bir dizi aşama halinde düzenlenmiştir. Hesaplamanın kendisi, somut dosyada bilirkişi incelemesiyle yapılır; aşağıdaki adımlar yalnızca sürecin mantığını göstermektedir.

  1. Mal rejiminin sona erme anı belirlenirBoşanma halinde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225).
  2. Mallar geri alınırHer eş, diğer eşte bulunan kendi mallarını geri alır (TMK m.226).
  3. Kişisel ve edinilmiş mallar ayrılırMalların sona erme anındaki durumuna göre ayrım yapılır (TMK m.228).
  4. Eklenecek değerler ve denkleştirmeSon bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan bağışlar ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler hesaba eklenir; mal grupları arasında denkleştirme yapılır (TMK m.229-230).
  5. Artık değer bulunurHer eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarılır (TMK m.231).
  6. Katılma alacağı belirlenirHer eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir; alacaklar takas edilir (TMK m.236).

Malların değeri belirlenirken sürüm değeri (piyasa değeri) esas alınır; mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m.232, m.235).

Değer artış payı nedir?

Eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur (TMK m.227). Örneğin bir eşin kişisel malı olan eve diğer eşin yaptığı katkı bu kapsamda değerlendirilebilir.

Zina veya hayata kast halinde pay azaltılabilir mi?

Evet. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236/2). Bunun dışındaki boşanma sebeplerinde kusur, katılma alacağını kural olarak etkilemez. Ayrıntılar için aldatma nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Katılma alacağı nasıl ödenir?

Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir. Derhal ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir. Aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür (TMK m.239).

Mal paylaşımı davası nerede ve ne zaman açılır?

Boşanma sebebiyle mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m.214). Davaya aile mahkemesi bakar.

Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı olarak açılabilir. Yargıtay uygulamasında tasfiye davasında karar verilebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.

Mal paylaşımında zamanaşımı

Türk Medeni Kanunu m.178’deki bir yıllık zamanaşımı, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan nafaka ve tazminat gibi dava hakları içindir. Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre bu süre mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklara uygulanmaz; katılma alacağı ve değer artış payı gibi alacaklar Türk Borçlar Kanunu m.146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler.

2026'da değişti

7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası (HMK m.107) 31 Temmuz 2026'dan itibaren yürürlükten kaldırıldı; bu tarihten önce açılmış davalarda uygulanmaya devam edilecek. Kısmi davada ise talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Mal paylaşımı davası açılırken bu değişiklik dikkate alınmalıdır.

Mal paylaşımı davasında hangi belgeler gerekir?

Mal paylaşımı davalarında malların hangi tarihte, hangi kaynakla edinildiğinin ortaya konması gerekir. Bu nedenle tapu kayıtları, araç ruhsat ve satış belgeleri, banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri, şirket kayıtları ve miras ya da bağış yoluyla edinilen mallara ilişkin belgeler önem taşır. Mahkeme bu kayıtları ilgili kurumlardan da getirtebilir; değer tespiti ise bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Eşlerin ortak evi nasıl paylaşılır?

Tapuda iki eş adına paylı olarak kayıtlı bir taşınmaz varsa, tasfiye sırasında eşlerden biri daha üstün bir yararı olduğunu ispat edip diğerinin payını ödeyerek o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m.226/2). Bunun dışında paylı mülkiyetteki taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası da gündeme gelebilir.

Burada önemli bir usul farkına dikkat etmek gerekir: Mal rejiminin tasfiyesi davası için dava şartı arabuluculuk yoktur. Ancak taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6325 s. Kanun m.18/B). Hangi davanın açılacağı somut duruma göre belirlenmelidir.

Dava öncesinde mal kaçırılırsa ne olur?

Boşanma sürecinde eşlerden birinin mallarını üçüncü kişilere devrederek diğer eşin alacağını azaltmaya çalıştığı durumlar görülebilir. Kanun bu ihtimale karşı bazı düzenlemeler içerir:

  • Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve mal rejimi süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m.229).
  • Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş hesaba katılması gereken karşılıksız kazandırmaları, eksik kalan miktarla sınırlı olarak bunlardan yararlanan üçüncü kişilerden isteyebilir. Bu dava hakkı, hakların zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer (TMK m.241).

Bunun yanında dava sırasında malların devrini önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir istenmesi de gündeme gelebilir. Hangi yolun uygun olduğu somut duruma göre değerlendirilmelidir.

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı nasıl olur?

Eşler mal paylaşımında anlaşmışsa bunu anlaşmalı boşanma protokolüne açık ve ayrıntılı şekilde yazmaları gerekir. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan haklarla ilgili genel ve belirsiz ifadelerin vazgeçme anlamına gelip gelmediği uygulamada tartışma konusu olmuştur. Ziynet eşyaları ise kural olarak kişisel mal niteliğinde olup ayrıca değerlendirilir; bunun için boşanmada ziynet eşyası yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Mal paylaşımı davaları; tapu, banka, araç, şirket ve sosyal güvenlik kayıtlarının toplanmasını, malların edinme tarihlerinin ve kaynaklarının ispatını ve değer tespiti için bilirkişi incelemesini gerektirir. Özellikle 2002 öncesi evlilikler, şirket payları, kredili konutlar ve dava öncesinde yapılan mal kaçırma işlemleri dosyayı karmaşık hale getirir. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Boşanmada mallar yarı yarıya mı paylaşılır?

Her mal doğrudan yarıya bölünmez. Kanun, her eşin diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olduğunu söyler (TMK m.236). Bunun için önce kişisel mallar ayrılır, edinilmiş mallardan borçlar düşülür; hesap somut dosyaya göre bilirkişi tarafından yapılır.

Evlenmeden önce aldığım ev paylaşılır mı?

Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan mallar kişisel maldır ve kural olarak paylaşıma girmez (TMK m.220). Ancak evlilik süresince diğer eşin bu mala katkısı varsa değer artış payı gündeme gelebilir (TMK m.227).

Mal paylaşımı davası ne zaman açılır?

Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasıyla birlikte açılabilir veya ayrı dava olarak açılabilir. Yargıtay uygulamasında tasfiye davası boşanma kararının kesinleşmesini bekler ve alacaklar boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

Mal paylaşımı için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Mal rejiminin tasfiyesi davaları için dava şartı arabuluculuk öngörülmemiştir. Ancak eşlerin paylı mülkiyetindeki bir taşınmaz için açılacak ortaklığın giderilmesi davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 s. Kanun m.18/B).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Aile ve Boşanma Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin