İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Zorunlu Arabuluculuk Aşaması

İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Zorunlu Arabuluculuk Aşaması

İşe iade davası şartları nelerdir? 30 işçi ve 6 ay kıdem şartı, bir aylık arabuluculuk süresi, iki haftalık dava süresi ve işe iadenin sonuçlarını anlatıyoruz.

İşe iade davası, işveren tarafından geçerli bir sebep gösterilmeden iş sözleşmesi feshedilen işçinin, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe geri dönmesi için açtığı davadır. Bu davayı açabilmek için işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi olması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir. En kritik nokta süredir: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Bu yazıda işe iade davasının şartlarını, sürelerini ve sonuçlarını anlatıyoruz.

İşe iade davası açmanın şartları nelerdir?

İş Kanunu’nun iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için şu şartların birlikte bulunması gerekir (4857 m.18):

  • İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması: İşverenin aynı iş kolunda birden fazla işyeri varsa, işçi sayısı bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.
  • En az altı aylık kıdem: Altı aylık süre, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.
  • Belirsiz süreli iş sözleşmesi: Hüküm, belirsiz süreli sözleşmeler için öngörülmüştür.
  • İşveren vekili olmamak: İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bu haktan yararlanamaz.
  • Feshin işveren tarafından yapılmış olması: İşçinin kendi istifası işe iade davasına konu olmaz.

Bu şartları taşımayan işçiler işe iade davası açamaz; ancak koşulları varsa kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklarını isteyebilir. Fesih hakkının kötüye kullanıldığı durumlarda ayrıca kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.

Geçerli sebep nedir, hangi durumlar geçerli sebep sayılmaz?

İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır (4857 m.18). Örneğin performans düşüklüğü, işe uyumsuzluk veya ekonomik nedenlerle küçülme bu kapsamda değerlendirilebilir.

Kanun bazı durumların geçerli sebep oluşturmadığını açıkça saymıştır:

  • Sendika üyeliği veya sendikal faaliyetlere katılmak, işyeri sendika temsilciliği yapmak,
  • Haklarını takip etmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak,
  • Irk, renk, cinsiyet, medeni hâl, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler,
  • Kadın işçilerin doğum öncesi ve sonrası çalıştırılmalarının yasak olduğu sürelerde işe gelmemesi,
  • Hastalık veya kaza nedeniyle kanundaki bekleme süresi içinde işe geçici devamsızlık.

Fesih nasıl yapılmalıdır?

İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. İşçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle fesih yapılacaksa, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmalıdır; ancak işverenin m.25/II’deki haklı nedenle derhal fesih hakkı saklıdır (4857 m.19).

İşveren haklı nedenle (m.25) fesih yaptığını ileri sürse bile işçi, feshin bu nedenlere uygun olmadığını iddia ederek işe iade yoluna başvurabilir (4857 m.25 son fıkra).

İşe iade süreci nasıl işler, süreler nelerdir?

İşe iade davasında süreler kısadır ve kaçırılması hak kaybına yol açar. Süreç şu adımlarla ilerler:

  1. Bir ay içinde arabulucuya başvurunFesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde, işe iade talebiyle arabuluculuk bürosuna başvurmak zorunludur (4857 m.20; 7036 m.3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki büroya yapılır.
  2. Arabuluculuk görüşmeleriArabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (7036 m.3).
  3. Anlaşma olmazsa iki hafta içinde dava açınAnlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir (4857 m.20).
  4. Yargılama ve kesin kararDava ivedilikle sonuçlandırılır. İstinaf yoluna başvurulursa bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir; bu kararlara karşı temyize gidilemez (4857 m.20; 7036 m.8).

Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Bu ret kararı taraflara resen tebliğ edilir ve kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (4857 m.20).

Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir; işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 m.3/18). Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 m.3/17). Dava açarken arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucunun onayladığı bir örneği dava dilekçesine eklenmelidir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve bu sürede sunulmazsa dava usulden reddedilir (7036 m.3/2).

Arabuluculuk sürecinde taraflardan biri geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmazsa, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin bir kısmından sorumlu tutulabilir (7036 m.3/12). Bu nedenle arabuluculuk toplantısına katılmak önemlidir.

Dikkat

İşverenin ihbar süresi vermemesi veya ihbar süresi ücretini peşin ödemesi, işe iade davası açma hakkınızı ortadan kaldırmaz (4857 m.17). Kanun, işe iade kararından sonra işçi işe başlatılırsa peşin ödenmiş ihbar süresi ücreti ile kıdem tazminatının yapılacak ödemelerden düşüleceğini de ayrıca düzenlemiştir (4857 m.21). Bir aylık arabuluculuk süresini her durumda kaçırmayın.

İşe iade davasında ispat yükü kimdedir?

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşçi, feshin işverenin gösterdiğinden farklı bir sebebe dayandığını (ör. sendika üyeliği, hamilelik) iddia ediyorsa, bu iddiasını kendisi ispatlamak zorundadır (4857 m.20).

Dava, davalı işverenin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir; bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 m.6). İş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar (7036 m.2).

İspat yükü işverende olduğundan, işverenin fesih bildiriminde gösterdiği sebep davanın çerçevesini belirler. Fesih bildiriminde hiç sebep gösterilmemesi veya sebebin belirsiz olması, işçi lehine önemli bir unsurdur. Bu nedenle fesih bildirimini mutlaka saklayın ve tebliğ tarihini not edin; bir aylık süre bu tarihten itibaren işler.

İşe iade davası kazanılırsa ne olur?

Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verirse kanun şu sonuçları öngörür (4857 m.21):

  • İşe başlatma yükümlülüğü: İşveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.
  • İşçinin başvurusu: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurmazsa fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur.
  • İşe başlatmama tazminatı: İşçinin başvurusuna rağmen işveren onu bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye kanunda en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında belirlenen tazminatı öder. Bu tazminatın miktarını mahkeme kararında belirler.
  • Boşta geçen süre ücreti: Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir.

Mahkeme bu tazminat ile boşta geçen süre ücretini dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. İşçi işe başlatılırsa, daha önce peşin ödenen ihbar süresi ücreti ile kıdem tazminatı bu ödemelerden düşülür. Bu hükümler sözleşmeyle işçi aleyhine değiştirilemez.

Arabuluculukta işe dönüş konusunda anlaşılırsa

Taraflar arabuluculukta işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırsa; işe başlatma tarihini, boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların parasal miktarını ve işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatın parasal miktarını belirlemek zorundadır. Bunlar belirlenmezse anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir (4857 m.21).

İşten çıkış kodu işe iade davasını etkiler mi?

İşverenin SGK’ya bildirdiği işten çıkış kodu, işverenin kendi beyanına dayanır. İşe iade davasında mahkeme, feshin gerçek sebebini ve geçerli olup olmadığını kendisi değerlendirir. Çıkış kodlarının anlamı ve haklara etkisi için Kod 29 ve işten çıkış kodları yazımıza bakabilirsiniz. İşe iade şartlarını taşımıyorsanız, haklarınız için kıdem tazminatı şartları yazımızı okuyabilirsiniz.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Arabuluculuk görüşmesinin işleyişi için İşçi-İşveren Arabuluculuğu Adım Adım: Başvuru, Süreler ve Son Tutanak yazımıza da bakabilirsiniz.

İşe iade davasında bir aylık arabuluculuk süresi ve iki haftalık dava süresi çok kısadır ve kaçırılmaları işe iade hakkının kaybına yol açar. Bu nedenle fesih bildirimini aldığınız anda harekete geçmeniz önemlidir. İşyerindeki işçi sayısının tespiti, kıdeminizin hesaplanması, işveren vekili sayılıp sayılmadığınız ve arabuluculukta işe dönüş mü yoksa tazminat mı tercih edileceği gibi konular dikkatli değerlendirme gerektirir. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İşe iade davası için kaç işçi olmalı?

İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı iş kolunda birden fazla işyeri varsa, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı esas alınır (İş K. m.18).

İşe iade için arabulucuya ne kadar sürede başvurulur?

Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (İş K. m.20).

İşe iade davasını kazanırsam işveren beni işe almak zorunda mı?

İşveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Başlatmazsa kanunda en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında belirlenen işe başlatmama tazminatını öder. Bu tazminatın miktarını mahkeme kararında belirler (İş K. m.21).

İşe iade davası kazanılırsa boşta geçen süre ödenir mi?

Evet. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir (İş K. m.21).

Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işe iade davası açabilir mi?

Kanundaki iş güvencesi hükümleri belirsiz süreli iş sözleşmeleri için öngörülmüştür (İş K. m.18). Sözleşmenin gerçekten belirli süreli olup olmadığı ise somut olayda ayrıca değerlendirilebilir.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin