Kod 29 Nedir, Hâlâ Kullanılıyor mu? İşten Çıkış Kodlarının Haklara Etkisi

Kod 29 Nedir, Hâlâ Kullanılıyor mu? İşten Çıkış Kodlarının Haklara Etkisi

Kod 29 nedir, hâlâ kullanılıyor mu? 2021'de kaldırılan Kod 29 yerine gelen 42-50 kodları ve işten çıkış kodunun kıdem, ihbar ve işsizlik maaşına etkisi.

Kod 29, işverenin işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle iş sözleşmesini feshettiğini gösteren SGK işten çıkış koduydu. Bu kod, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 01.04.2021 tarihli 2021/9 sayılı Genelgesiyle kaldırıldı. Yerine, İş Kanunu m.25/II’de sayılan her bir fesih nedenine karşılık gelen 42 ile 50 arasındaki kodlar getirildi. Bugün bu kodlardan biriyle çıkarılan işçi, kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik ödeneği alamaz; ancak çıkış kodu işverenin kendi beyanıdır ve fesih nedeni mahkemede tartışılabilir. Bu yazıda çıkış kodlarının ne anlama geldiğini ve haklarınızı nasıl etkilediğini anlatıyoruz.

İşten çıkış kodu nedir?

İşveren, iş sözleşmesi sona eren işçiyi SGK’ya işten ayrılış bildirgesiyle bildirir ve bu bildirgede ayrılış nedenini gösteren bir kod seçer. Örneğin istifa, işverenin feshi, emeklilik, askerlik veya evlilik için ayrı kodlar vardır. Bu kod, işçinin işsizlik ödeneğine başvurusunda ve uygulamada tazminat haklarının değerlendirilmesinde ilk bakılan bilgilerden biridir.

Kodu seçen işverendir. Bu nedenle kod, fesih nedeni konusunda işverenin beyanını yansıtır; işçinin bu beyanı kabul ettiği anlamına gelmez.

Kod 29 neydi, neden kaldırıldı?

Eski 29 numaralı kod, “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih” anlamına geliyordu. Bu tek kod, birbirinden çok farklı fesih nedenlerini kapsıyordu: Devamsızlık da hırsızlık da, işverene hakaret de aynı kodla bildiriliyordu.

SGK, 2021/9 sayılı Genelgeyle bu kodu işten ayrılış nedenleri listesinden çıkardı ve İş Kanunu m.25/II’nin (a) ile (ı) arasındaki her bendi için ayrı bir kod getirdi. Böylece farklı fesih hâllerinin aynı kodla bildirilmesinin önüne geçilmiş oldu.

Bilgi

Danıştay, eski 29 numaralı koda ilişkin yönetmelik düzenlemesini, işverenin tek taraflı beyanına dayanan bu bilginin kişisel veri niteliği ve ölçülülük ilkesi bakımından sorun yarattığı gerekçesiyle iptal etmiştir. Basına yansıyan bilgilere göre bu kararın ardından SGK, işten çıkış kodlarını hizmet dökümü ekranında göstermeyi bırakmıştır. Ancak fesih nedeni, işten ayrılış bildirgesi gibi başka belgelerde yer almaya devam edebilir.

Kod 29 yerine gelen 42-50 kodları nelerdir?

Yeni kodların her biri, işverenin İş Kanunu m.25/II’ye dayanan haklı nedenle derhal feshinin bir bendine karşılık gelir:

  • 42 (m.25/II-a): İşçinin sözleşme yapılırken gerekli nitelikleri taşıdığını ileri sürerek veya gerçeğe aykırı bilgi vererek işvereni yanıltması.
  • 43 (m.25/II-b): İşverene veya ailesine şeref ve namusa dokunacak söz ve davranışlar ya da asılsız ihbar ve isnatlar.
  • 44 (m.25/II-c): İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
  • 45 (m.25/II-d): Sataşma, işyerine sarhoş veya uyuşturucu almış olarak gelme ya da işyerinde bunları kullanma.
  • 46 (m.25/II-e): Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırlarını açığa vurma gibi doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar.
  • 47 (m.25/II-f): İşyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen bir suç işlenmesi.
  • 48 (m.25/II-g): İzinsiz veya haklı sebepsiz devamsızlık. Ayrıntılar için devamsızlık nedeniyle fesih yazımıza bakabilirsiniz.
  • 49 (m.25/II-h): Yapmakla yükümlü olduğu görevleri hatırlatıldığı hâlde yapmamakta ısrar.
  • 50 (m.25/II-ı): İşin güvenliğini tehlikeye düşürme veya işyerine kanunda belirtilen ölçüde zarar verme.

Sık kullanılan çıkış kodları haklarınızı nasıl etkiler?

Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan kodları ve kural olarak doğurdukları sonuçları özetler. Kıdem tazminatı için her durumda en az bir yıllık çalışma, işsizlik ödeneği için ayrıca kanundaki prim şartları aranır.

Kod Anlamı Kıdem tazminatı İşsizlik ödeneği
03 İşçinin feshi (istifa) Kural olarak yok Yok
04 İşverenin haklı sebep bildirmeden feshi Var Var
12 Askerlik Var Yok
13 Kadın işçinin evlenmesi Var Yok
14 Emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması Var Yok
25 İşçinin, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle feshi Var Var
42-50 İşverenin m.25/II’ye dayanan haklı nedenle feshi Yok Yok

Tablonun dayanağı kanundur: Kıdem tazminatı, işverenin m.25/II dışındaki nedenlerle feshinde ve işçinin haklı feshinde doğar; m.25/II feshinde doğmaz (1475 m.14; 4857 geçici m.1). İşsizlik ödeneği ise yalnızca 4447 sayılı Kanun m.51’de sayılan hâllerde, örneğin işverenin bildirim süresine uyarak feshinde, işçinin haklı feshinde veya işverenin sağlık ya da zorlayıcı nedenlere dayanan feshinde bağlanır. İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan feshi bu hâller arasında değildir.

İhbar tazminatı bakımından da benzer bir ayrım vardır: Haklı nedenle derhal fesihlerde (kod 25 ve 42-50) bildirim süresi aranmadığından ihbar tazminatı doğmaz. Ayrıntılar için ihbar tazminatı ve ihbar süreleri yazımıza bakabilirsiniz.

İstifa (03) ile haklı fesih (25) kodu arasındaki fark

Uygulamada en sık sorun yaşanan kodlardan biri 03 numaralı istifa kodudur. Ücreti ödenmediği, sigortası eksik yatırıldığı veya işyerinde taciz gördüğü için sözleşmesini fesheden işçi, bunu bildiriminde açıkça belirtmezse işveren ayrılışı sıradan istifa (03) olarak bildirebilir. Oysa işçinin İş Kanunu m.24’e dayanan haklı feshi, kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği bakımından istifadan tamamen farklı sonuçlar doğurur.

Bu nedenle haklı nedenle ayrılıyorsanız, fesih bildiriminizde dayandığınız nedeni (ör. “İş Kanunu m.24/II-e uyarınca, ödenmeyen ücretlerim nedeniyle”) somut olarak yazmanız ve bildirimin bir örneğini saklamanız önemlidir. Ayrıntılar için istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Çıkış kodu tazminat hakkını kesin olarak belirler mi?

Hayır. Çıkış kodu, işverenin SGK’ya yaptığı tek taraflı bir bildirimdir. Bir uyuşmazlıkta mahkeme, kodun ne olduğuna değil, feshin gerçek nedenine ve bu nedenin ispatlanıp ispatlanmadığına bakar. Örneğin işveren devamsızlık nedeniyle 48 koduyla çıkış yapmış olsa bile, işçinin o günlerde raporlu olduğu veya ücreti ödenmediği için çalışmaktan kaçındığı ortaya çıkarsa fesih haklı sayılmayabilir.

Bu nedenle 42-50 kodlarından biriyle çıkarıldıysanız, bu durum tazminat hakkınızın kesin olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. İşverenin ileri sürdüğü olayın gerçekten yaşanıp yaşanmadığı, kanundaki sürelere (m.26’daki altı iş günü ve bir yıl) uyulup uyulmadığı ve feshin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı değerlendirilmelidir. Kıdem tazminatının genel şartları için kıdem tazminatına kimler hak kazanır? yazımıza bakabilirsiniz.

Yanlış çıkış kodu nasıl düzeltilir?

Çıkış kodunun gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız izlenebilecek başlıca yollar şunlardır:

  • İşverenden düzeltme istemek: İşveren, hatalı bildirdiği kodu SGK’ya başvurarak düzeltebilir. Bu talebi yazılı olarak iletmek ileride delil olur.
  • İşe iade yoluna başvurmak: İş güvencesi kapsamındaysanız, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talep edebilirsiniz. Bu süre çok kısadır; ayrıntılar için işe iade davası yazımıza bakabilirsiniz.
  • Tazminat ve alacak talebi: Kıdem, ihbar tazminatı ve diğer alacaklar için önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3). Arabuluculukta varılan anlaşmada veya mahkeme kararında gerçek fesih nedeni ortaya konabilir.
  • Kodun tespiti: İşveren düzeltmezse, gerçek fesih nedeninin tespiti için yargı yoluna başvurulabilir. Bu tür taleplerin usulü ve hukuki yarar şartı somut duruma göre değerlendirilir.

Kod düzeltildikten sonra işsizlik ödeneği için İŞKUR’a yapılacak başvurunun süresi ve usulü ayrıca takip edilmelidir.

İşsizlik ödeneği için çıkış kodu neden önemlidir?

İşsizlik ödeneği, yalnızca kanunda sayılan nedenlerle işsiz kalanlara bağlanır. Hizmet akdi bu nedenlerden birine dayalı olarak sona eren sigortalı, Kuruma süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduğunu kaydettirir ve kanundaki prim ödeme koşullarını da sağlamışsa işsizlik ödeneğine hak kazanır (4447 m.51).

Başvuru sırasında İŞKUR, işverenin bildirdiği işten ayrılış nedenini esas alır. Bu nedenle istifa (03) veya 42-50 kodlarından biriyle bildirilen bir ayrılışta ödenek talebi reddedilebilir. Ayrılışın gerçek nedeninin farklı olduğu bir mahkeme kararı veya arabuluculuk anlaşmasıyla ortaya konduğunda, ödenek hakkı yeniden değerlendirilebilir. Başvurunun zamanında yapılması önemli olduğundan, işten ayrıldıktan sonra İŞKUR’a başvuru süresini kaçırmamanız önerilir.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

42-50 kodlarından biriyle işten çıkarıldıysanız, işverenin ileri sürdüğü olaya ilişkin delillerinizi (rapor, yazışma, tanık, ücret ödeme kayıtları) vakit kaybetmeden toplamanız önemlidir. İşe iade için bir aylık arabuluculuk başvuru süresi, işçilik alacakları için ise beş yıllık zamanaşımı süresi işlemektedir. Hangi yolun izleneceği, delillerin gücüne ve iş güvencesi kapsamında olup olmadığınıza göre değişir. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kod 29 hâlâ kullanılıyor mu?

Hayır. SGK, 01.04.2021 tarihli 2021/9 sayılı Genelgeyle 29 numaralı kodu kaldırdı ve yerine İş Kanunu m.25/II'nin (a)-(ı) bentlerine karşılık gelen 42-50 numaralı kodları getirdi.

Kod 48 nedir?

İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe devam etmemesi nedeniyle işverenin feshini (İş K. m.25/II-g) gösteren koddur.

Kod 29 veya 42-50 kodlarıyla çıkarılan işçi tazminat alabilir mi?

İşverenin ileri sürdüğü haklı neden gerçekten varsa kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Ancak kod işverenin beyanıdır; işveren fesih nedenini ispatlayamazsa işçi tazminatlarını isteyebilir.

Yanlış çıkış kodu nasıl düzeltilir?

İşveren yanlış kodu SGK'ya başvurarak düzeltebilir. İşveren düzeltmezse, işçi gerçek fesih nedeninin tespiti için yargı yoluna başvurabilir; kıdem ve ihbar gibi alacaklar için önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Yeni işveren çıkış kodunu görebilir mi?

Basına yansıyan bilgilere göre SGK, çıkış kodlarını hizmet dökümü ekranında göstermeyi bırakmıştır. Ancak işten ayrılış bildirgesi gibi belgelerde fesih nedeni yer almaya devam edebileceğinden, kendi belgelerinizi kontrol etmeniz önerilir.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin