Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir, Nasıl Yapılır? Şekli ve Sonuçları

Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir, Nasıl Yapılır? Şekli ve Sonuçları

Mirastan feragat sözleşmesi nedir, noterde nasıl yapılır, karşılıklı feragat çocukları etkiler mi? Resmî şekil, sonuçları ve mirasın reddinden farkı.

Mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakanın sağlığında bir mirasçısıyla yaptığı ve mirasçının ileride doğacak miras hakkından karşılıksız veya bir karşılık alarak vazgeçtiği sözleşmedir (TMK m.528). Bu bir miras sözleşmesidir ve geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde, yani noter veya sulh hâkimi gibi bir resmî memur önünde iki tanıkla yapılması gerekir (TMK m.545). Feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder. Bu yazıda sözleşmenin nasıl yapıldığını, sonuçlarını ve mirasın reddinden farkını anlatıyoruz.

Mirastan feragat sözleşmesi nedir?

Türk Medeni Kanunu, miras sözleşmelerini iki türde düzenler: mirasbırakanın mirasını veya bir malını birine bırakmayı üstlendiği olumlu miras sözleşmesi (TMK m.527) ve mirasçının miras hakkından vazgeçtiği mirastan feragat sözleşmesi (TMK m.528).

Kanuna göre mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir (TMK m.528/1). Uygulamada karşılıklı feragat sık görülür: örneğin mirasbırakan sağlığında bir çocuğuna para veya taşınmaz verir, o çocuk da karşılığında mirastan feragat eder. Bu yolla aile içinde mirasın ölümden önce düzenlenmesi amaçlanır.

Eşlerin birbirlerinin mirasından karşılıklı feragat etmesi de uygulamada karşılaşılan bir durumdur. Bu da aynı şekil kurallarına tabidir.

Feragat sözleşmesinin tarafları mirasbırakan ile mirasçısıdır. Mirasbırakan sağken mirasçıların kendi aralarında yapacakları bir anlaşma bu sonucu doğurmaz; böyle bir sözleşme, mirasbırakanın katılması veya izni yoksa geçersizdir (TMK m.678). Feragat, mirasbırakanın sağlığında yapıldığı için mirasbırakanın ileride ne kadar malvarlığı bırakacağı belli değildir; bu nedenle feragat edenin, vazgeçtiği hakkın değerini sözleşme tarihinde tam olarak bilemeyeceği de göz önünde tutulmalıdır.

Mirastan feragat sözleşmesi nasıl yapılır?

Mirastan feragat bir miras sözleşmesi olduğundan, kanunun miras sözleşmesi için öngördüğü şekle uyulmalıdır: miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir (TMK m.545/1).

  1. Ehliyet şartlarını kontrol edinMiras sözleşmesi yapabilmek için mirasbırakanın ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmaması gerekir (TMK m.503).
  2. Resmî memura başvurunResmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m.532). Uygulamada çoğunlukla noterde yapılır.
  3. İki tanık bulunMirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz (TMK m.536). Aile dışından tanık seçilmelidir.
  4. Arzular aynı anda bildirilirSözleşmenin tarafları arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir (TMK m.545/2).
  5. Memur ve tanıklar önünde imzaDüzenlenen sözleşme, memurun ve iki tanığın önünde taraflarca imzalanır (TMK m.545/2).

Adi yazılı bir kâğıtla, yalnız imzası onaylatılmış bir metinle veya mirasbırakan öldükten sonra yapılan “feragat” bu sözleşmenin yerine geçmez. Resmî şekle uyulmadan yapılan miras sözleşmesi şekil eksikliği nedeniyle iptal edilebilir (TMK m.545, 557/4). Mirasbırakanın ölümünden sonra mirastan kurtulmak isteyen mirasçı için yol, mirasın reddidir.

Sözleşmede nelere dikkat edilmelidir?

Mirastan feragat sözleşmesi kısa bir metin olabilir; ancak sonuçları geniş olduğu için içeriğin açık yazılması önemlidir. Uygulamada sözleşmede şu konuların açıkça düzenlenmesi yararlı olur:

  • Feragatin kapsamı: Feragatin mirasın tamamını mı, yoksa bir kısmını mı kapsadığı.
  • Karşılık: Feragat karşılığında bir değer veriliyorsa bunun ne olduğu ve ne zaman verildiği. Karşılık bulunması altsoya etki ve alacaklılara karşı sorumluluk bakımından sonuç doğurur (TMK m.528/3, 530).
  • Altsoya etkisi: Karşılıklı feragatte altsoyun etkilenip etkilenmeyeceği; kanun, sözleşmede aksi öngörülmedikçe altsoyun da etkileneceğini kabul eder (TMK m.528/3).
  • Lehine feragat edilen kişi: Feragat belli bir kişi lehine yapılıyorsa bu kişinin açıkça belirtilmesi; o kişinin mirasçı olamaması halinde feragatin hükümden düşeceği unutulmamalıdır (TMK m.529).

Mirasbırakan, feragat sözleşmesiyle birlikte malvarlığının diğer mirasçılar arasında nasıl paylaşılacağını da düzenlemek istiyorsa, bunu ayrıca bir vasiyetname veya olumlu miras sözleşmesiyle yapabilir. Ancak diğer mirasçıların saklı payları bu tasarruflarda da korunmalıdır (TMK m.505-506).

Mirastan feragatin sonuçları nelerdir?

Mirasçılık sıfatı kaybedilir: Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder (TMK m.528/2). Yani mirasbırakan öldüğünde feragat eden kişi, feragatin kapsamı ölçüsünde mirasçı sayılmaz ve saklı payı da korunmaz.

Altsoya etkisi: Kanun, karşılıklı ve karşılıksız feragati burada ayırır.

Karşılıksız feragat

Kanunda altsoyu da etkileyeceğine dair bir hüküm yoktur; feragat edenin payı, feragat eden mirasbırakandan önce ölmüş gibi kural olarak altsoyuna geçebilir.

Karşılık alınarak feragat

Sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (TMK m.528/3). Yani çocukları da kural olarak o paydan yararlanamaz.

Feragat edenin saklı paylı bir mirasçı olması sonucu değiştirmez: geçerli bir feragatle saklı pay hakkı da sona erer. Bu yönüyle feragat, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü genişleten bir araç olarak kullanılabilir. Feragatin altsoya etkisi, sözleşmenin açık yazılmasının önemini gösterir. Taraflar, karşılıklı feragatte altsoyun etkilenmeyeceğini sözleşmede kararlaştırabilir.

Feragat hangi hallerde hükümden düşer?

Feragat sözleşmesi belli bir kişi lehine yapılmışsa ve bu kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa, feragat hükümden düşer (TMK m.529/1). Örneğin bir kardeş lehine yapılan feragatte, o kardeş mirasbırakandan önce ölürse ve mirasçı olamazsa feragat geçerliliğini yitirir.

Feragat belli bir kişi lehine yapılmamışsa, en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır; bunların herhangi bir sebeple mirasçı olamaması halinde de feragat hükümden düşer (TMK m.529/2).

Tereke alacaklıları feragat edene başvurabilir mi?

Kanun, alacaklıları korumak için bir sınırlı sorumluluk öngörür. Mirasın açılması anında tereke borçları karşılayamıyorsa ve borçlar mirasçılarca da ödenmiyorsa, feragat eden ve mirasçıları, mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde feragat için ondan almış oldukları karşılıktan, mirasın açılması anındaki zenginleşmeleri tutarında alacaklılara karşı sorumludur (TMK m.530).

Bu nedenle karşılıklı feragat, mirasbırakanın borçlarından tamamen bağımsız bir işlem değildir. Feragat karşılığında alınan değerin, ölümden önceki son beş yıl içinde verilmiş olması halinde bu sorumluluk gündeme gelebilir.

Mirastan feragat ile mirasın reddi arasındaki fark nedir?

Mirastan feragat Mirasın reddi
Ne zaman? Mirasbırakanın sağlığında Mirasbırakanın ölümünden sonra
Nasıl? Mirasbırakanla yapılan sözleşme (TMK m.528) Sulh mahkemesine tek taraflı beyan (TMK m.609)
Şekil Resmî vasiyetname şekli, iki tanık (TMK m.545) Sözlü veya yazılı beyan, kayıtsız şartsız (TMK m.609)
Süre Mirasbırakan sağken her zaman Kural olarak üç ay (TMK m.606)
Karşılık Karşılıklı veya karşılıksız olabilir Karşılık söz konusu değildir

Mirasbırakan sağken mirasçıların kendi aralarında, mirasbırakanın katılması veya izni olmadan, henüz açılmamış bir miras hakkında yaptıkları sözleşmeler geçerli değildir (TMK m.678). Mirasın açılmasından sonra ise bir mirasçı, miras payını diğer mirasçılara yazılı sözleşmeyle, üçüncü kişiye noterlikçe düzenlenen sözleşmeyle devredebilir (TMK m.677). Bu da feragatten farklı bir işlemdir.

Feragat sözleşmesi ortadan kaldırılabilir mi?

Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m.546/1). Bu imkân mirasbırakan ve feragat eden sağken söz konusudur. Ancak mirastan feragat sözleşmesinin ortadan kaldırılmasında hangi şeklin yeterli olduğu konusunda farklı görüşler bulunduğundan, uygulamada en güvenli yol bu anlaşmanın da resmî şekilde yapılmasıdır.

Feragat sözleşmesi, ehliyetsizlik, irade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma, zorlama) veya şekle aykırılık gibi sebeplerle de tartışılabilir; ölüme bağlı tasarrufların iptal sebepleri ve süreleri kanunda düzenlenmiştir (TMK m.557-559). Bu konular somut olaya göre değerlendirilir.

Mirastan feragat eden kişi sonradan dava açabilir mi?

Feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybettiğinden (TMK m.528/2), feragatin kapsamı içinde kalan miras hakları için kural olarak mirasçı sıfatıyla talepte bulunamaz. Yargıtay uygulamasına göre mirastan feragat eden kişi, feragat yalnız belirli mallarla sınırlı değilse, kural olarak mirasbırakanın mal kaçırma amacıyla yaptığı işlemlere karşı muris muvazaası davası da açamaz. Saklı payı koruyan tenkis davası da mirasçılık sıfatına bağlı olduğundan, geçerli bir feragatten sonra bu yol kural olarak kapanır.

Bu nedenle feragat eden kişinin, sözleşmeyi imzalamadan önce mirasbırakanın malvarlığı, alacağı karşılık ve feragatin kapsamı hakkında yeterli bilgiye sahip olması önemlidir.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Mirastan feragat, mirasçının saklı payı dahil tüm miras hakkını etkileyebilen ve kolayca geri alınamayan bir işlemdir. Özellikle şu durumlarda hukuki destek almak yararlı olur:

  • Feragat karşılığında verilecek değer belirlenirken diğer mirasçıların saklı payları etkileniyorsa,
  • Feragatin altsoyu etkileyip etkilemeyeceği sözleşmede düzenlenecekse,
  • Feragatin belirli bir kişi lehine yapılması düşünülüyorsa,
  • Daha önce yapılmış bir feragat sözleşmesinin geçerliliği tartışılıyorsa.

Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Mirastan feragat noterde yapılır mı?

Evet. Mirastan feragat bir miras sözleşmesidir ve resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmelidir; resmî memur noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş bir görevli olabilir ve iki tanık gerekir (TMK m.532, 545).

Mirastan feragat eden kişinin çocukları mirasçı olur mu?

Karşılıksız feragatte kural olarak feragat edenin altsoyu etkilenmez. Bir karşılık sağlanarak yapılan feragat ise sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (TMK m.528/3).

Mirastan feragat sözleşmesinden dönülebilir mi?

Miras sözleşmeleri tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m.546). Feragat sözleşmesinin ortadan kaldırılmasında hangi şeklin aranacağı konusunda görüş farklılıkları bulunduğundan, en güvenli yol bu işlemin de resmî şekilde yapılmasıdır.

Mirastan feragat eden kişi tenkis veya muvazaa davası açabilir mi?

Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybettiğinden (TMK m.528/2), feragatin kapsamı içinde kalan miras hakları için kural olarak mirasçı sıfatıyla dava açamaz. Yargıtay uygulamasına göre mirastan feragat eden kişi, feragatin kapsamına giren mallar bakımından kural olarak muris muvazaası davası da açamaz.

Kardeşler kendi aralarında mirastan feragat sözleşmesi yapabilir mi?

Mirastan feragat sözleşmesinin bir tarafı mirasbırakan olmalıdır (TMK m.528). Mirasbırakanın katılması veya izni olmadan, henüz açılmamış bir miras hakkında mirasçıların kendi aralarında yaptığı sözleşmeler geçerli değildir (TMK m.678).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Miras Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin