Mirasın reddi (halk arasında “reddi miras”), mirasçının mirasbırakandan kalan malvarlığını ve borçlarını hiç kabul etmemesidir. Yasal ve atanmış mirasçılar mirası üç ay içinde, sulh hukuk mahkemesine yapacakları kayıtsız şartsız bir beyanla reddedebilir (TMK m.605, 606, 609). Mirasbırakan öldüğünde borç ödemeden acizliği açıkça belliyse ise miras kanun gereği reddedilmiş sayılır; buna hükmen ret denir (TMK m.605/2). Bu yazıda süreyi, şartları, ret hakkını kaybettiren davranışları ve hükmen reddi anlatıyoruz.
Mirası neden reddetmek gerekir?
Mirasçılar mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazanır; mirasbırakanın hakları gibi borçlarından da kişisel olarak sorumlu olurlar (TMK m.599). Birden fazla mirasçı varsa tereke borçlarından müteselsilen (alacaklının borcun tamamını herhangi birinden isteyebileceği şekilde) sorumludurlar (TMK m.641).
Bu nedenle borçları malvarlığından fazla olan (borca batık) bir kişinin mirasçıları, mirası reddetmezlerse bu borçlarla karşılaşabilir. Ret, mirasçının kendi malvarlığını tereke borçlarından korumasının temel yoludur.
Mirası reddetme süresi ne zaman başlar?
Kanundaki kural kısadır: miras, üç ay içinde reddolunabilir (TMK m.606/1). Asıl önemli olan, bu sürenin hangi tarihte başladığıdır.
| Kim? | Üç aylık süre ne zaman başlar? |
|---|---|
| Yasal mirasçı | Mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarih; mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat ederse o tarih (TMK m.606/2) |
| Vasiyetnameyle atanmış mirasçı | Tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarih (TMK m.606/2) |
| Koruma önlemi olarak tereke yazımı yapılmışsa | Yazımın sona erdiğinin sulh hâkimince bildirildiği tarih (TMK m.607) |
| Önceki mirasçıların reddiyle mirasçı olan kişi | Önceki mirasçıların reddettiğini öğrendiği tarih (TMK m.608/3) |
Mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer (TMK m.608/1). Önemli sebepler varsa sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m.615). Süre uzatma talebinin de süre dolmadan yapılması en güvenli yoldur.
Mirasın reddi nasıl yapılır?
Ret, ayrı bir çekişmeli dava değil, mahkemeye yapılan bir beyandır. Mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili kanunda çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır (HMK m.382).
- Sulh hukuk mahkemesine başvurunRet, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m.609/1). Ret beyanı mirasın açıldığı yerin, yani mirasbırakanın son yerleşim yerinin sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazıldığından (TMK m.576, 609/4), başvurunun bu mahkemeye yapılması en güvenli yoldur.
- Reddi kayıtsız şartsız yapın"Şu şartla reddediyorum" gibi koşullu bir beyan kanuna aykırıdır; reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir (TMK m.609/2).
- Tutanak ve kütük kaydıSulh hâkimi beyanı bir tutanakla tespit eder; süresinde yapılan ret özel kütüğe yazılır (TMK m.609/3-4).
- Ret belgesini alınReddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir (TMK m.609/4). Bu belge, alacaklılara ve icra dairelerine karşı önem taşır.
Hangi davranışlar ret hakkını ortadan kaldırır?
Ret süresi içinde yapılan bazı davranışlar, mirasçının mirası kabul ettiği şeklinde değerlendirilir. Kanuna göre ret süresi sona ermeden (TMK m.610/2):
- mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan,
- terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan,
- tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden
mirasçı, mirası reddedemez. Örneğin mirasbırakanın aracını satmak veya banka hesabındaki parayı çekip harcamak bu kapsamda değerlendirilebilir.
Buna karşılık zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmasını önlemek için dava açılması ve icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610/3). Süresi içinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610/1).
Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız, karar verene kadar tereke mallarını satmaktan, devretmekten veya kişisel olarak kullanmaktan kaçının. Hangi davranışın “terekeye karışma” sayılacağı somut olaya göre değerlendirildiğinden, şüpheli durumlarda önce hukuki görüş almak güvenli olur.
Cenaze giderlerinin karşılanması veya terekenin korunmasına yönelik zorunlu işlemler ise, kanundaki “olağan yönetim” ve “mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli” işler kapsamında değerlendirilebilir. Ancak sınır her dosyada aynı çizilmediğinden, bu tür işlemlerin belgelenmesi ve gerekirse sulh mahkemesinden koruma önlemi istenmesi daha güvenlidir.
Terekenin borçlu olup olmadığı nasıl öğrenilir?
Üç aylık süre içinde doğru karar verebilmek için mirasbırakanın malvarlığı ve borçları hakkında bilgi toplamak gerekir. Uygulamada mirasçılar banka hesapları, tapu ve araç kayıtları, icra takipleri ve vergi borçları gibi bilgileri araştırır. Mirasçılık sıfatını göstermek için bu aşamada veraset ilamı genellikle istenir.
Kanun, kararsız kalan mirasçılar için ayrıca bir imkân tanır: mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Bu talep, ret usulüne uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden istenir ve bir mirasçının talebi diğerleri hakkında da etkili olur (TMK m.619). Resmî defterde terekenin aktif ve pasifleri değerleriyle yazılır (TMK m.620). Bu yol, terekenin gerçek durumunu resmî bir incelemeyle görmeyi sağlar.
Mirası reddeden kişinin payı kime geçer?
Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611/1). Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini kendi altsoyu aldığından (TMK m.495/3), bir çocuğun reddettiği pay kural olarak onun çocuklarına geçer. Bu nedenle borca batık terekelerde aile içinde sıra sıra ret yapılması gerekebilir.
- Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
- En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değer olursa hak sahiplerine verilir (TMK m.612).
- Mirasçılar ret sırasında, kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını isteyebilir; bunlar bir ay içinde kabul etmezlerse reddetmiş sayılır (TMK m.614).
Paylar konusunda ayrıntılı bilgi için yasal mirasçılar ve paylar yazımıza bakabilirsiniz.
Hükmen ret nedir, nasıl ileri sürülür?
Kanun, bazı hallerde mirasçının ayrıca beyanda bulunmasını beklemez: ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Buna hükmen ret denir.
Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre hükmen ret, üç aylık ret süresine bağlı değildir. Uygulamada bu durum, tereke alacaklılarına karşı asliye hukuk mahkemesinde açılan bir tespit davasıyla ya da alacaklının açtığı takip veya davaya karşı savunma olarak ileri sürülür. Davada mirasbırakanın ölüm tarihindeki malvarlığı ile borçları karşılaştırılır; ispat yükü borca batıklığı iddia eden mirasçıdadır.
Mirasçının sulh mahkemesine yaptığı beyanla olur. Üç aylık süreye bağlıdır. Terekenin borca batık olması şart değildir.
Ölüm tarihinde ödemeden acizliğin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olmasına dayanır. Yargıtay uygulamasında süreye bağlı tutulmaz; dava veya savunma yoluyla ileri sürülür.
Hükmen ret süresiz olsa da güvenli bir “son çare” olarak görülmemelidir. Uygulamada mirası sahiplenme niteliğindeki davranışların hükmen ret iddiasını da zayıflatabileceği kabul edildiğinden, borçlu bir kişinin vefatında üç aylık süre içinde gerçek ret yapmak çoğu zaman daha güvenli yoldur.
Ret sonrasında mirasçının sorumluluğu tamamen biter mi?
Kural olarak reddeden mirasçı tereke borçlarından sorumlu olmaz. Ancak kanunda iki önemli istisna vardır:
- Son beş yılda alınanlar: Ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumludur. Olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bunun dışındadır (TMK m.618).
- Kendi alacaklılarını zarara sokmak: Malvarlığı borcuna yetmeyen bir mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m.617).
Mirasbırakan sağken mirastan vazgeçmek ise ayrı bir kurumdur; bunun için mirastan feragat sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
Ret beyanı basit görünse de üç aylık sürenin kaçırılması geri dönüşü zor sonuçlar doğurabilir. Özellikle şu durumlarda hukuki destek almak yararlı olur:
- Mirasbırakanın borç durumu belirsizse veya icra takipleri başlamışsa,
- Süre dolmak üzereyse veya ölümün öğrenilme tarihi tartışmalıysa,
- Tereke mallarıyla ilgili bir işlem yapılmışsa ve bunun ret hakkını etkileyip etkilemediği bilinmiyorsa,
- Üç aylık süre geçmiş ve hükmen ret yolunun değerlendirilmesi gerekiyorsa.
Ret işleminden önce veraset ilamı ile mirasçıların kimler olduğunu netleştirmek de sıra sıra ret gereken durumlarda yol gösterici olur. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mirası reddetme süresi kaç gündür?
Miras üç ay içinde reddedilebilir. Süre yasal mirasçılar için kural olarak ölümün öğrenildiği tarihten, vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m.606).
Reddi miras için nereye başvurulur?
Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yer (mirasbırakanın son yerleşim yeri) sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazılır (TMK m.576, 609).
3 ay geçtikten sonra miras reddedilebilir mi?
Kural olarak hayır; süresinde reddetmeyen mirasçı mirası kazanmış olur (TMK m.610). Ancak önemli sebeplerle sulh hâkimi süreyi uzatabilir (TMK m.615); terekenin borca batık olduğu hallerde ise hükmen ret yolu ayrıca değerlendirilir.
Hükmen ret davası için süre var mı?
Yargıtay'ın yerleşik görüşüne göre hükmen ret üç aylık süreye bağlı değildir. Ancak mirası sahiplenme sayılabilecek davranışlar bu imkânı ortadan kaldırabileceğinden dikkatli olunmalıdır.
Ben mirası reddedersem payım kime geçer?
Reddeden yasal mirasçının payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Örneğin bir çocuğun reddettiği pay kural olarak onun altsoyuna geçer; altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.