Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? Yasal Mirasçılar ve Miras Payları

Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? Yasal Mirasçılar ve Miras Payları

Miras paylaşımı nasıl yapılır, yasal mirasçılar kimlerdir, kim ne kadar pay alır? Zümre sistemi, eşin payı, paylaşma sözleşmesi ve mahkeme yolu.

Miras paylaşımı, ölen kişinin (mirasbırakanın) malvarlığının mirasçılar arasında bölüştürülmesidir. Kimin mirasçı olduğunu ve ne kadar pay alacağını, vasiyetname yoksa Türk Medeni Kanunu’nun zümre sistemi belirler (TMK m.495-501). Mirasçılar paylaşımı kendi aralarında yazılı bir sözleşmeyle serbestçe yapabilir; anlaşamazlarsa her mirasçı paylaşmayı sulh mahkemesinden isteyebilir (TMK m.642, 676). Bu yazıda yasal mirasçıları, kanundaki payları ve paylaşımın adımlarını anlatıyoruz.

Yasal mirasçılar kimlerdir? Zümre sistemi

Kanun, kan hısımlarını “zümre” denilen gruplara ayırır. Önceki zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş ise her zümreyle birlikte mirasçı olur.

  • Birinci zümre — altsoy: Mirasbırakanın çocukları, torunları ve onların altsoyu. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır; mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla (yerine geçme) kendi altsoyu alır (TMK m.495).
  • İkinci zümre — ana ve baba: Altsoy yoksa ana ve baba eşit olarak mirasçı olur. Mirasbırakandan önce ölmüş ana veya babanın yerini kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri ve onların çocukları alır. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa miras diğer tarafa kalır (TMK m.496).
  • Üçüncü zümre — büyük ana ve büyük babalar: Altsoy, ana-baba ve onların altsoyu yoksa büyük ana ve büyük babalar eşit olarak mirasçı olur; önceden ölenlerin yerini kendi altsoyları (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları) alır (TMK m.497).

Evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçıdır ve evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; ancak evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m.500). Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete geçer (TMK m.501).

Kim ne kadar pay alır?

Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (TMK m.499). Eşin payı ayrıldıktan sonra kalan kısım ilgili zümrenin mirasçıları arasında yukarıdaki kurallara göre paylaşılır.

Birlikte mirasçı olanlar Sağ kalan eşin payı Kalan kısım
Eş + altsoy (çocuklar, torunlar) Mirasın dörtte biri Altsoya; çocuklar arasında eşit
Eş + ana-baba zümresi Mirasın yarısı Ana ve babaya eşit; önceden ölenin yerine onun altsoyu
Eş + büyük ana-babalar ve onların çocukları Mirasın dörtte üçü Büyük ana-baba zümresine
Eş tek başına (bu mirasçılar yoksa) Mirasın tamamı —

Bu kesirler kanunda sabit olarak yazılıdır. Somut bir dosyada her mirasçının payı, kimlerin sağ olduğuna, mirası reddeden olup olmadığına ve vasiyetname bulunup bulunmadığına göre değişir. Payların resmî olarak belirlenmesi için önce veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alınır. Eşin payına ilişkin ayrıntılar için eşin miras payı yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname varsa yasal paylar değişir mi?

Yukarıdaki paylar, mirasbırakan aksini belirlemediği takdirde uygulanan yasal paylardır. Mirasbırakan vasiyetname veya miras sözleşmesiyle bu payları değiştirebilir, mirasçı atayabilir ya da belirli bir malı birine bırakabilir. Ancak altsoy, ana-baba ve eş için kanunda saklı pay öngörülmüştür; mirasbırakan ancak saklı paylar dışında kalan kısımda serbestçe tasarruf edebilir (TMK m.505-506). Bu sınır aşılırsa saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m.560).

Vasiyetnamede yasal mirasçıların paylarına ilişkin kurallar, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu anlaşılmadıkça yalnız paylaştırma kuralı sayılır (TMK m.560/2). Benzer şekilde, mirasbırakanın bir tereke malını bir mirasçıya özgülemesi de aksi anlaşılmadıkça vasiyet değil, paylaştırma kuralıdır (TMK m.647/3). Yani “evi büyük oğluma bırakıyorum” gibi bir ifade, kural olarak o oğlun payını artırmaz; evin onun payına mahsuben verileceği anlamına gelir. Somut ifadenin nasıl yorumlanacağı vasiyetnamenin bütününe göre belirlenir.

Mirasçılardan biri mirası reddederse veya mirastan feragat etmişse paylar da değişir. Reddeden yasal mirasçının payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Ret süresi ve sonuçları için mirasın reddi yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşmadan önce miras ortaklığı nedir?

Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir miras ortaklığı doğar. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve kural olarak tereke hakları üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640).

Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirli payları yoktur; her birinin hakkı malların tamamına yaygındır ve kanunda aksine hüküm yoksa yönetim ve tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir (TMK m.701-702). Bu yüzden bir mirasçı, paylaşma yapılmadan miras kalan evdeki “kendi payını” tek başına satamaz. Mirasçılardan birinin istemiyle sulh mahkemesi paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci de atayabilir (TMK m.640/3).

Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m.641). Mirasçılardan her biri, tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir (TMK m.649/3).

Miras paylaşımı nasıl yapılır? Anlaşmalı yol

Kanun önceliği mirasçıların anlaşmasına verir: aksine düzenleme olmadıkça mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağını serbestçe kararlaştırır (TMK m.646/2).

  1. Mirasçılık belgesini alınKimlerin mirasçı olduğu ve payları belgeyle netleşir (TMK m.598).
  2. Terekeyi belirleyinTaşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve borçlar listelenir. Tereke mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu mirasçılar paylaşmada eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür (TMK m.646/3, 649/2).
  3. Paylaşma sözleşmesini yazılı yapınMirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar; geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TMK m.676/1, 676/3).
  4. Gerekirse paylı mülkiyete geçinMirasçılar paylaşma sözleşmesiyle elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmeyi de kabul edebilir (TMK m.676/2).
  5. Tapu ve diğer kayıt işlemlerini yapınTaşınmazlarda mülkiyet ölümle kazanılsa da tasarruf için tescil gerekir (TMK m.705/2).

Mirasçılar, payların oluşturulmasında mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluşturur; özgüleme konusunda anlaşma olmazsa kur’a çekilir (TMK m.650). Paylaşma tamamlandıktan sonra mirasçılar, paylarına düşen mallar için birbirlerine karşı satım hükümlerine göre sorumludur (TMK m.679).

Mirasçılar anlaşamazsa miras paylaşımı nasıl olur?

Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü değilse, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.642/1). Her mirasçı, terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir. Hâkim, olanak varsa taşınmazların her birinin tamamını bir mirasçıya vererek paylaştırma yapar ve değer farkını para ödenmesiyle denkleştirir (TMK m.642/2).

Miras paylaşımı (taksim) davası

Terekenin bütünü göz önünde tutularak paylaştırma yapılır. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (TMK m.576, HMK m.11).

Ortaklığın giderilmesi davası

Belirli bir mal (çoğunlukla miras kalan ev veya arsa) aynen bölünür ya da satılarak bedeli paylaştırılır. Taşınmazlarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12).

Her iki dava türünde de görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b). Kanun ayrıca, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı dava şartı yapmıştır (HUAK m.18/B). Miras kalan bir evin satışı ve 2026’da yürürlüğe giren mirasçılar arası ilk artırma kuralı için miras kalan ev nasıl satılır yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşmanın hemen yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa, sulh hâkimi bir mirasçının istemi üzerine paylaşmayı erteleyebilir (TMK m.642/3). Mirasçı olabilecek bir cenin (ana rahmindeki çocuk) varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir (TMK m.643).

Paylaşımda özel kurallar var mı?

Bazı mallar için kanun özel kurallar öngörür:

  • Aile konutu ve ev eşyası: Sağ kalan eş, miras payına mahsuben bunlar üzerinde mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir; haklı sebeplerle mülkiyet yerine intifa (yararlanma) veya oturma hakkı da tanınabilir (TMK m.652).
  • Bölünemeyen mallar: Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir; anlaşma olmazsa satılıp bedeli bölüştürülür (TMK m.651).
  • Aile belgeleri ve anı değeri olan eşya: Mirasçılardan biri karşı çıkarsa satılamaz; anlaşmazlıkta sulh hâkimi karar verir (TMK m.653).
  • Mirasbırakanın mirasçıdaki alacağı: Paylaşma sırasında o mirasçının payına mahsup edilir (TMK m.654).

Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla paylaşmanın nasıl yapılacağı konusunda kurallar da koyabilir; bu kurallar kural olarak mirasçıları bağlar (TMK m.647).

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Mirasçıların uzlaştığı, terekenin sade olduğu durumlarda paylaşım çoğunlukla aile içinde çözülür. Buna karşılık:

  • mirasçılardan biri paylaşıma yanaşmıyor veya tereke mallarını kullanıyorsa,
  • mirasbırakanın sağlığında bazı mirasçılara mal devrettiği düşünülüyorsa,
  • vasiyetname bulunuyor ya da saklı payların zedelendiği düşünülüyorsa,
  • terekede borç, şirket payı veya yurt dışında mal varsa

hukuki destek almak yararlı olabilir. Ayrıca mirası reddetmeyi düşünen mirasçılar için ret süresinin kural olarak üç ay olduğu unutulmamalıdır (TMK m.606). Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yasal mirasçılar kimlerdir?

Yasal mirasçılar mirasbırakanın kan hısımları (altsoy, ana-baba ve onların altsoyu, büyük ana-babalar ve onların altsoyu), sağ kalan eşi, evlatlığı ve onun altsoyudur; hiç mirasçı yoksa miras Devlete geçer (TMK m.495-501).

Çocuklar ve eş varsa miras nasıl paylaşılır?

Eş mirasın dörtte birini alır; kalan kısım çocuklar arasında eşit paylaşılır. Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini onun altsoyu alır (TMK m.495, 499).

Kardeşler mirasçı olur mu?

Mirasbırakanın altsoyu yoksa ve ana ya da babası ondan önce ölmüşse, ölen ana veya babanın yerini kendi altsoyu, yani kardeşler alır (TMK m.496/2). Altsoy varsa kardeşler mirasçı olmaz.

Miras paylaşımı noterde yapılabilir mi?

Mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesinin geçerliliği için kanun yazılı şekli yeterli görür (TMK m.676). Ancak taşınmazın tapuda mirasçılardan birine geçirilmesi gibi işlemler için ayrıca tapu müdürlüğündeki işlemler gerekir.

Mirasçılardan biri paylaşıma yanaşmazsa ne olur?

Her mirasçı her zaman paylaşmayı isteyebilir. Anlaşma olmazsa önce arabulucuya başvurulur, sonuç alınamazsa sulh hukuk mahkemesinde paylaşma veya ortaklığın giderilmesi davası açılabilir (TMK m.642, HUAK m.18/B).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Miras Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin