Alkollü veya Ehliyetsiz Sürücü Kazası: Sigorta Öder mi, Rücu Eder mi?

Alkollü veya Ehliyetsiz Sürücü Kazası: Sigorta Öder mi, Rücu Eder mi?

Alkollü veya ehliyetsiz sürücünün kazasında trafik sigortası zarar görene öder mi, sürücüye rücu eder mi? Kasko, yolcunun hakları ve olay yerini terk.

Sürücü alkollü veya ehliyetsiz olsa bile trafik sigortası zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapar; çünkü sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan haller zarar görene karşı ileri sürülemez (KTK m.95). Sigorta şirketi ödeme yaptıktan sonra ise Genel Şartlarda sayılan hallerde sigortalısına rücu edebilir (ödediği parayı ondan geri isteyebilir). Yargıtay kararlarında rücu için sürücünün alkollü olmasının tek başına yeterli görülmediği, kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin ispatının arandığı görülmektedir. Bu yazıda alkollü ve ehliyetsiz sürücü kazalarında trafik sigortası, kasko, yolcunun hakları ve olay yerini terk etmenin sonuçlarını anlatıyoruz.

Alkollü veya ehliyetsiz sürücünün çarptığı kişiye trafik sigortası öder mi?

Evet. Zorunlu trafik sigortası, aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zararları güvence altına almak için vardır. Karayolları Trafik Kanunu m.95’e göre sigorta sözleşmesinden veya kanundan doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan haller, zarar görene karşı ileri sürülemez. Genel Şartlar da aynı kuralı tekrarlar (GŞ B.4).

Genel Şartlar ayrıca, sigortacının rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremeyeceğini ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemeyeceğini açıkça düzenler (GŞ B.4). Yani size çarpan sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması, sizin karşı tarafın trafik sigortasından tazminat almanıza engel değildir.

Karşı tarafın trafik sigortasına nasıl başvurulacağını kaza yaptım ne yapmalıyım rehberimizde anlattık.

Sigorta şirketi alkollü veya ehliyetsiz sürücüye rücu eder mi?

Trafik sigortacısı, zarar görene ödeme yaptıktan sonra, sigorta sözleşmesine ve kanuna göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalısına rücu edebilir (KTK m.95/2, GŞ B.4). Genel Şartlarda sayılan başlıca rücu sebepleri arasında şunlar bulunur:

  • Alkol ve uyuşturucu: Aracın uyuşturucu madde almış veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü kişilerce ya da alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü olarak kullanılması sırasında meydana gelen zararlar (GŞ B.4/c).
  • Ehliyetsizlik: Olayın, aracın mevzuata göre gerektirdiği ehliyete sahip olmayan, sürücü belgesi geçerliliğini yitirmiş veya ehliyetine geçici ya da sürekli el konulmuş kişilerce kullanılması sonucunda meydana gelmesi (GŞ B.4/b).
  • Olay yerini terk: Zorunlu haller dışında olay yerini terk etmek veya tutanak, alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranmak (GŞ B.4/f; aşağıda ayrıca anlatıyoruz).

Rücu, Genel Şartlarda kural olarak sigortalıya (poliçe konusu aracın işletenine) yöneltilir. Sürücü ile işleten farklı kişilerse, rücunun kime ve hangi ölçüde yöneltilebileceği somut olaya göre değerlendirilmelidir. Rücu davaları için zamanaşımı, ödemenin tamamlandığı ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği günden itibaren 2 yıldır (KTK m.109/4).

Rücu için sürücünün alkollü olması tek başına yeterli mi?

Yargıtay kararlarında, sigortacının sigortalısına rücu edebilmesi için sürücünün yasal sınırın üzerinde alkollü olmasının tek başına yeterli görülmediği, kazanın münhasıran (yalnızca) alkolün etkisiyle meydana gelmiş olmasının arandığı görülmektedir. Bu değerlendirmede kazanın oluş şekli, yol ve hava koşulları, hız, karşı tarafın kusuru gibi unsurlar birlikte incelenir; mahkemeler bu konuda genellikle bilirkişi incelemesi yaptırır.

Örneğin kazada karşı tarafın da ağır kusuru varsa veya kaza yol koşullarından kaynaklanmışsa, kazanın yalnızca alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediği ayrıca tartışılır. İspat yükünün dağılımı ve bunun hangi delillerle yerine getirileceği konusunda Yargıtay uygulaması gelişmeye devam ettiğinden, rücu davalarında güncel içtihadın somut dosya bakımından incelenmesi gerekir.

Ehliyetsizlik halinde de Genel Şartlar, olayın ehliyetsiz kişinin aracı kullanması “sonucunda” meydana gelmesinden söz eder (GŞ B.4/b). Ehliyetsizlik ile kaza arasındaki bağlantının nasıl değerlendirileceği konusunda uygulamada farklı yaklaşımlar görülebilir.

Sigorta şirketinden rücu talebi aldıysam ne yapmalıyım?

Trafik sigortacısı, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigortalısından ödediği tutarı ihtarname, icra takibi veya dava yoluyla isteyebilir. Böyle bir talep aldıysanız şu hususları gözden geçirmeniz faydalı olur:

  • Ödemenin belgeleri: Sigortacının zarar görene gerçekten ve hangi tutarda ödeme yaptığını gösteren belgeler.
  • Rücu sebebinin dayanağı: Alkol raporu, kolluk tutanakları, ehliyet bilgileri ve kazanın oluşunu gösteren deliller.
  • Kazanın oluş şekli: Kaza tespit tutanağı, kamera kayıtları, tanık beyanları ve varsa ceza dosyasındaki bilirkişi raporları. Rücu için kazanın alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediği tartışmalı olabileceğinden bu deliller önem taşır.
  • Ödenen tutarın yerindeliği: Sigortacının zarar görene ödediği tutarın gerçek zararla uyumlu olup olmadığı.
  • Zamanaşımı: Rücu talepleri, ödemenin tamamlandığı ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği günden itibaren 2 yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109/4).

İcra takibine itiraz süreleri kısa olduğundan, ödeme emri aldıysanız vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Kasko alkollü veya ehliyetsiz kazayı öder mi?

Kasko, trafik sigortasından farklı olarak sigortalının kendi aracının hasarını karşılayan isteğe bağlı bir sigortadır. Bu nedenle tartışma doğrudan sigortalı ile kendi kasko şirketi arasında yaşanır.

Trafik sigortası

Zarar gören üçüncü kişiye her durumda öder; alkol veya ehliyetsizlik zarar görene karşı ileri sürülemez (KTK m.95). Sigortacı ödedikten sonra Genel Şartlardaki hallerde sigortalısına rücu edebilir (GŞ B.4/b, c).

Kasko

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5 maddesinde ehliyetsiz kullanım (A.5.4) ve alkol veya uyuşturucu etkisinde kullanımla ilgili haller (A.5.5) teminat dışı haller arasında sayılır. Bu durumda kasko şirketi sigortalının aracındaki hasarı ödemeyi reddedebilir.

Ancak kaskoda da ret kararı otomatik değildir. Sözleşmede öngörülen rizikolardan birinin teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir (TTK m.1409/2). Yargıtay kararlarında, alkollü kazada kaskonun ödemeden kaçınabilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğinin sigortacı tarafından ispatlanması gerektiği kabul edilmektedir. Her alkollü kazada “kasko ödemez” sonucu doğru değildir. Kasko reddine itiraz yollarını kasko ödemiyor yazımızda anlattık.

Alkollü sürücü kendi zararını alabilir mi?

Alkollü sürücü de kazada karşı tarafın kusuru bulunuyorsa, karşı tarafın kusuru oranındaki zararı için karşı aracın trafik sigortasına başvurabilir. Ancak hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/g, GŞ A.6/b). Kendi aracının hasarı için ise kasko gündeme gelir; yukarıda anlatıldığı gibi Kasko Genel Şartlarında alkolle ilgili teminat dışı haller bulunduğundan sonuç somut olaya göre değişir. Kusur oranlarının nasıl belirlendiğini kusur oranları yazımızda anlattık.

Alkollü sürücünün aracındaki yolcunun hakları nelerdir?

Alkollü sürücünün aracında yolcu olarak bulunan kişi, kazada üçüncü kişi konumundadır. Bu nedenle bedensel zararları için kural olarak:

  • Bindiği aracın trafik sigortasına başvurabilir; sürücünün alkollü olması zarar görene karşı ileri sürülemez (KTK m.95).
  • Kazada karşı aracın da kusuru varsa, karşı aracın trafik sigortası da gündeme gelir; birden fazla sorumlu müteselsil olarak sorumludur (KTK m.88).

Bununla birlikte zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). Örneğin emniyet kemeri takılmaması veya yolcunun sürücünün durumunu bilerek araca binmesi gibi hususların bu değerlendirmede gündeme gelip gelmeyeceği somut olaya göre belirlenir. Hatır için karşılıksız taşınan yolcuların durumu da ayrıca değerlendirilir (KTK m.87). Ayrıntılar için yolcuyken kaza geçirdim yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza yerini terk etmenin cezası ve sigortaya etkisi nedir?

Kazaya karışan sürücüler durmak, önlem almak, kimlik ve sigorta bilgilerini vermek ve kazayı görevlilere bildirmekle yükümlüdür. Yalnız maddi hasarlı kazalarda taraflar, görevlinin gelmesine gerek görmezlerse bunu aralarında yazılı olarak saptayarak (tutanak düzenleyerek) olay yerinden ayrılabilir (KTK m.81).

Cezai ve idari sonuçlar: Anlaşma hali dışında, zabıtanın izni olmadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücülere idari para cezası verilir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda izinsiz ayrılan sürücülere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgeleri 2 yıl süreyle geri alınır (KTK m.81, 12 Şubat 2026’da 7574 sayılı Kanunla değişik).

2026'da değişti

1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle trafik sigortasında yeni bir rücu hali düzenlendi: Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma veya yaralanmalı kazada tedavi ya da yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu haller dışında olay yerini terk etmek ya da kaza tutanağı, alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranmak halinde sigortacı, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigortalısına rücu edebilir (GŞ B.4/f). Genel Şartlara göre değişiklikler kural olarak yürürlükten sonra yapılan sözleşmelere uygulanır; 1 Temmuz 2026 öncesinde düzenlenmiş bir poliçe kapsamındaki kazada hangi kuralların uygulanacağı dosya bazında değerlendirilmelidir.

Kasko bakımından da Kasko Genel Şartlarının A.5.10 maddesine göre, tedavi veya yardım için sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç, sürücü belgesiz veya alkollü kullanma ihlalleri nedeniyle kimliğin tespitini engellemek amacıyla olay yerinden ayrılma teminat dışıdır. 2026 değişikliklerinin tamamı için trafik sigortası 2026 değişiklikleri yazımıza bakabilirsiniz.

Alkollü veya ehliyetsiz sürücü kazasında ne zaman avukata danışmak gerekir?

Bu tür kazalarda aynı anda birden fazla süreç yürüyebilir: ceza soruşturması, zarar görenin tazminat talebi, sigorta şirketinin rücu talebi ve kasko uyuşmazlığı. Sigorta şirketinden rücu ihtarı veya icra takibi aldıysanız, kaskonuz alkol ya da ehliyet gerekçesiyle hasarı reddettiyse veya alkollü sürücünün aracında yolcuyken yaralandıysanız, delillerin erken toplanması ve sürelerin kaçırılmaması önem taşır.

Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Alkollü sürücü kaza yaparsa trafik sigortası öder mi?

Evet. Trafik sigortası, sürücünün alkollü olmasına bakılmaksızın zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapar. Sigortacı, rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez (KTK m.95, GŞ B.4). Ödemeden sonra sigortalısına rücu edebilir.

Alkollü kazada sigorta şirketi sürücüye rücu eder mi?

Genel Şartlar, aracın mevzuattaki sınırın üzerinde alkollü kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararlar için sigortalıya rücu imkânı tanır (GŞ B.4/c). Yargıtay kararlarında ise rücu için kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin ispatlanması aranmaktadır.

Ehliyetsiz sürücünün kazasında sigorta öder mi?

Trafik sigortası zarar görene öder. Ancak olay, gerekli ehliyete sahip olmayan veya ehliyetine el konulmuş bir kişinin aracı kullanması sonucunda meydana gelmişse sigortacı sigortalısına rücu edebilir (GŞ B.4/b).

Alkollü kazada kasko öder mi?

Kasko Genel Şartları, alkollü araç kullanımıyla ilgili halleri teminat dışında sayar (A.5). Ancak Yargıtay kararlarında kaskonun ödemeden kaçınabilmesi için kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin sigortacı tarafından ispatı aranmaktadır; her alkollü kazada otomatik olarak ret sonucu doğmaz.

Alkollü sürücünün aracında yolcuydum, tazminat alabilir miyim?

Yolcu, kazada üçüncü kişi konumundadır ve bedensel zararları için sürücünün aracının trafik sigortasına başvurabilir; karşı aracın kusuru varsa onun sigortası da gündeme gelir. Yolcunun kendi davranışının zarara etkisi varsa tazminatta indirim yapılabilir (TBK m.52). Ayrıntılar için yolcu olarak kaza yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza yerinden ayrılmanın cezası nedir?

Anlaşma hali ve zaruret dışında olay yerinden izinsiz ayrılan sürücüye idari para cezası verilir. Ölümlü veya yaralanmalı kazada izinsiz ayrılan sürücüye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgesi 2 yıl süreyle geri alınır (KTK m.81).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Sigorta ve Tazminat Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin