Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki en temel fark borçlardan sorumluluktur: Şahıs işletmesinde işletmenin borcu doğrudan sahibinin borcudur ve kişisel malvarlığı da risk altındadır. Limited şirket ise ortaklarından ayrı bir tüzel kişidir; ortaklar kural olarak yalnızca koymayı taahhüt ettikleri sermaye payından sorumludur. Buna karşılık limited şirketin kuruluşu, yönetimi ve kapanışı daha fazla resmî işlem gerektirir. Bu yazıda iki yapıyı sorumluluk, kuruluş, yönetim ve kapanış açısından karşılaştırıyor, hangisinin kimin için uygun olabileceğini anlatıyoruz.
“Şahıs şirketi” hukuken ne demek?
Günlük dilde “şahıs şirketi” denince çoğunlukla bir kişinin kendi adına açtığı ve işlettiği işletme kastedilir. Hukuken bu bir “şirket” değil, gerçek kişiye ait bir işletmedir. Ticari işletmeyi kendi adına işleten kişiye kanun tacir der (TTK m.12). Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan ve geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırı aşmayan kişi ise esnaftır (TTK m.15). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (TTK m.11).
Kanunun teknik dilinde “şahıs şirketleri” ifadesi ayrıca kollektif ve komandit şirketleri de kapsar. Bu yazıda ise halk arasındaki anlamıyla, tek kişinin kendi adına yürüttüğü işletmeyi ele alıyoruz.
Borçlardan kim, nasıl sorumlu?
Sorumluluk, iki yapı arasındaki seçimi belirleyen en önemli unsurdur.
İşletmenin ayrı bir kişiliği yoktur. Satıcıya, kiraya, bankaya olan borçlar sahibinin kişisel borcudur. Alacaklı, kanundaki haczedilemezlik istisnaları dışında evinize, aracınıza ve banka hesaplarınıza da başvurabilir. Tacir ayrıca her türlü borcu için iflasa tabidir (TTK m.18).
Şirket, ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır (TTK m.588). Borç ve yükümlülüklerinden yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur (TTK m.602). Ortaklar, taahhüt ettikleri sermaye payını ödemek ve varsa şirket sözleşmesindeki ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür (TTK m.573).
Limited şirketin sağladığı bu koruma mutlak değildir. Uygulamada en sık karşılaşılan istisnalar şunlardır:
- Kamu alacakları: Şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacaklarından ortaklar, sermaye payları oranında doğrudan sorumlu tutulur (6183 sayılı Kanun m.35). Vergi ve SGK prim borçları bu kapsamda değerlendirilir.
- Müdürlerin sorumluluğu: Kanundan ve şirket sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal eden müdürler; şirkete, ortaklara ve alacaklılara verdikleri zarardan sorumludur (TTK m.553, m.644).
- Kişisel kefalet: Bankalar ve bazı tedarikçiler, kredi veya vadeli satış için ortaklardan şahsi kefalet isteyebilir. Kefil olan ortak, kefalet sözleşmesi gereği kendi malvarlığıyla sorumlu hâle gelir.
Bu istisnaları ayrıntılı olarak Limited şirket ortağı şirket borçlarından sorumlu mu? yazısında anlattık.
Kuruluş açısından farklar nelerdir?
Şahıs işletmesinde kuruluş görece basittir. Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür (TTK m.40). Esnaf işletmeleri için ise ayrı sicil düzenlemeleri uygulanır.
Limited şirkette ise:
- Şirket sözleşmesinin yazılı yapılması ve kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanması şarttır (TTK m.575).
- Sözleşmede ticaret unvanı, merkez, işletme konusu, esas sermaye ve paylar, müdürler ve ilan şekli gibi zorunlu kayıtlar bulunmalıdır (TTK m.576).
- Kanunda bir asgari esas sermaye öngörülmüştür (TTK m.580). Bu tutar Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiği için güncel tutarı başvuru tarihinde ayrıca kontrol etmelisiniz.
- Sözleşme, imzalandığı tarihi izleyen otuz gün içinde tescil ve ilan edilir (TTK m.587).
Adım adım süreç için Limited şirket nasıl kurulur? yazısına bakabilirsiniz.
Yönetim ve karar alma nasıl işler?
Şahıs işletmesinde kararları işletme sahibi tek başına alır; genel kurul, müdür ataması gibi şirket organları yoktur.
Limited şirkette ise iki organ vardır: Ortaklar genel kurulu ve müdürler. Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanması ve görevden alınması, finansal tabloların onaylanması, kâr payı kararı, pay devirlerinin onaylanması ve şirketin feshi gibi konular genel kurulun devredilemez yetkisindedir (TTK m.616). Şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesiyle bir veya birden fazla ortağa ya da üçüncü kişilere verilebilir; ancak en az bir ortağın yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır (TTK m.623).
Bu yapı, özellikle birden fazla ortağın olduğu işlerde kararların düzenli alınmasını sağlar; ancak genel kurul toplantıları, karar defterleri ve finansal tablolar gibi düzenli bir evrak düzeni de gerektirir.
Ortak almak, işi devretmek ve kapatmak
| Konu | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Hukuki kişilik | Sahibinden ayrı değil | Ayrı tüzel kişi (TTK m.588) |
| Borçlardan sorumluluk | Sahibinin tüm malvarlığı | Kural olarak yalnız şirket malvarlığı (TTK m.602) |
| Kuruluş | Ticaret siciline tescil (TTK m.40) | Yazılı sözleşme, sicilde imza, tescil ve ilan (TTK m.575, 587) |
| Ortak sayısı | Tek kişi | Bir ile elli arası (TTK m.574) |
| Yeni ortak alma | Mümkün değil; şirket kurmak gerekir | Pay devri: yazılı, noter onaylı, genel kurul onaylı (TTK m.595) |
| İşi devretme | Ticari işletmenin bütün hâlinde devri (TTK m.11) | Pay devri veya işletme devri |
| Kapanış | Faaliyetin sona erdirilmesi ve kayıtların kapatılması | Fesih, tasfiye ve sicilden silinme (TTK m.643, 536 vd.) |
Şahıs işletmesine “ortak almak” hukuken mümkün değildir; birlikte çalışmak isteyen kişiler bir şirket kurmalıdır. Limited şirkette ise ortaklık payı devredilerek yeni ortak alınabilir veya bir ortak çıkabilir. Pay devrinin şekli ve onay şartları için Limited şirkette hisse devri nasıl yapılır? yazısına bakabilirsiniz.
Kapanış aşamasında da fark belirgindir. Limited şirket ancak tasfiye süreci tamamlanarak sicilden silinebilir; bu süreçte alacaklılara çağrı yapılır ve belirli süreler beklenir. Ayrıntılar Şirket nasıl kapatılır? Tasfiye süreci yazısında yer alıyor.
Limited şirketin getirdiği ek yükümlülükler nelerdir?
Limited şirketin sağladığı sorumluluk sınırlaması, beraberinde daha düzenli bir kurumsal yapı ve bazı kanuni yükümlülükler getirir. Şirket kurmaya karar vermeden önce bu yükümlülükleri ve bunların zaman ile maliyet açısından ne anlama geldiğini bilmek gerekir.
Başlıca yükümlülükler şunlardır:
- Pay defteri: Şirket, ortakların adlarını, adreslerini, paylarını ve pay devirlerini gösteren bir pay defteri tutar (TTK m.594).
- Genel kurul kararları: Finansal tabloların onaylanması, kâr payı, müdürlerin ibrası gibi konularda genel kurul kararı alınması gerekir (TTK m.616). Tek ortaklı şirkette bu kararların geçerli olması için yazılı olmaları şarttır (TTK m.616).
- Müdürlerin devredilemez görevleri: Müdürler; şirketin üst düzeyde yönetimi, muhasebe ve finansal planlamanın oluşturulması, finansal tabloların ve yıllık faaliyet raporunun düzenlenmesi, genel kurulun hazırlanması ve şirketin borca batık olması hâlinde durumun mahkemeye bildirilmesi gibi görevleri devredemez (TTK m.625).
- Belgelerde şirket bilgileri: Tacir, işletmesiyle ilgili ticari mektuplarında ve defter kayıtlarının dayandığı belgelerde sicil numarasını, ticaret unvanını ve işletme merkezini göstermekle yükümlüdür (TTK m.39).
Şahıs işletmesi sahibi de tacirse ticari defter tutmak, unvanını tescil ettirmek ve belgelerini saklamak gibi yükümlülüklere tabidir (TTK m.18, m.82). Ancak limited şirkette organ yapısı nedeniyle evrak düzeni daha kapsamlıdır ve uygulamada düzenli bir mali müşavir desteği gerektirir.
Hangisi kimin için uygun?
Tek bir doğru cevap yoktur; seçim işin riskine, ortak sayısına ve büyüme planına göre değişir. Genel bir çerçeve çizmek gerekirse:
Şahıs işletmesi daha uygun olabilir:
- Tek başına, küçük ölçekli ve borçlanma riski düşük bir iş yapıyorsanız,
- Resmî işlem ve evrak yükünü asgaride tutmak istiyorsanız,
- İşe başlamadan önce piyasayı denemek istiyorsanız.
Limited şirket daha uygun olabilir:
- İşiniz yüksek tutarlı sözleşmeler, stok, kira veya kredi gibi önemli borç riskleri taşıyorsa,
- Bir veya daha fazla kişiyle ortaklık kuracaksanız,
- İleride ortak almayı, yatırımcı bulmayı veya işi devretmeyi düşünüyorsanız,
- Kurumsal müşterilerle çalışacaksanız ve şirket yapısı ticari güven açısından önem taşıyorsa.
Limited şirket kurmak, kamu borçlarından ve şahsen imzaladığınız kefaletlerden doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Ayrıca şirket tescil edilmeden önce şirket adına işlem yapanlar, bu işlemlerden şahsen ve müteselsilen sorumludur (TTK m.588). Vergi yükü bakımından hangi yapının avantajlı olduğu ise güncel mevzuata göre mali müşavirle birlikte değerlendirilmelidir.
Ne zaman bir avukata danışmak gerekir?
Ortaklı bir iş kuracaksanız, ortaklar arasındaki pay oranlarını, yönetim yetkisini, ek ödeme yükümlülüklerini ve ortaklıktan ayrılma şartlarını en baştan yazılı hâle getirmek ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır. Bu konuda ortaklar arası sözleşme hazırlarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini ayrıca anlattık.
Mevcut bir şahıs işletmesini limited şirkete dönüştürmeyi düşünüyorsanız, işletmenin borçları, sözleşmeleri ve çalışanlarının durumu ayrı ayrı ele alınmalıdır. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukattan ve mali müşavirden destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şahıs şirketi borçlarından ev ve araba gibi kişisel mallarım sorumlu olur mu?
Evet. Şahıs işletmesi sahibinden ayrı bir kişi olmadığı için işletmenin borcu sahibinin kendi borcudur; alacaklılar, kanundaki haczedilemezlik istisnaları dışında kişisel mallara da başvurabilir.
Limited şirket ortağı şirket borcundan hiç sorumlu olmaz mı?
Kural olarak olmaz; şirket borçlarından yalnızca şirket malvarlığıyla sorumludur (TTK m.602). Ancak şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK gibi kamu alacaklarında ortak, sermaye payı oranında sorumlu tutulabilir. Ayrıntı için bu yazıya bakabilirsiniz.
Limited şirket tek kişiyle kurulabilir mi?
Evet. Limited şirket bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilir; ortak sayısı elliyi aşamaz (TTK m.573, m.574).
Şahıs şirketinden limited şirkete geçmek mümkün mü?
Mümkündür. Uygulamada yeni bir limited şirket kurulup işletme ona devredilebilir; ticari işletme bir bütün hâlinde devredilebilir ve bu devir yazılı yapılıp ticaret siciline tescil ve ilan edilir (TTK m.11). Hangi yolun uygun olduğu vergi ve borç durumuna göre değerlendirilmelidir.
Hangisinin vergi açısından daha avantajlı olduğunu nasıl anlarım?
Vergilendirme rejimleri farklıdır ve oranlar dönemsel olarak değişir. Bu karşılaştırmayı güncel mevzuata göre bir mali müşavirle birlikte yapmanız gerekir.
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.