Trafik sigortasında “pert” denilen araçlar için iki ayrı kural vardır. Onarım masrafı aracın kaza tarihindeki değerini aşan ve eksperce onarım kabul etmez bulunan tam hasarlı araçta tazminat için hurda tescil belgesi aranır. 1 Temmuz 2026’dan itibaren ise eksper raporuyla ağır hasarlı olduğu tespit edilen araçta, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi verilmeden tazminat ödenmez. Bu yazıda pert ve ağır hasarlı araçlarda tazminat sürecini, sovtajı ve sık sorulan konuları anlatıyoruz.
Pert araç ne demek, tam hasar ile ağır hasar farkı nedir?
“Pert” günlük dilde, kazadan sonra onarılması ekonomik veya teknik olarak mümkün görülmeyen araçlar için kullanılır. Trafik sigortası Genel Şartları ise iki ayrı kavram kullanır (GŞ B.2/2.3):
- Tam hasar: Onarım masraflarının, aracın kazanın meydana geldiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hale geldiğinin tespit edilmesi halinde araç tam hasara uğramış sayılır. İki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.
- Ağır hasar: Aracın, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ağır hasara uğradığının eksper raporuyla tespit edilmesidir. Ağır hasarın hangi ölçütlerle belirleneceği Genel Şartlarda değil, SEDDK’nın belirlediği esaslarda yer alır.
Her iki durumda da tespit eksper raporuna dayanır. Bu nedenle eksper raporu, pert dosyalarında en önemli belgedir. Raporun bir örneğini sigorta şirketinden isteyin; aracın kaza öncesi durumunu gösteren bakım kayıtları, donanım bilgileri ve fotoğraflar gibi belgeleri de saklayın. Hurda veya trafikten çekme işlemi yapıldıktan sonra aracın durumu yeniden incelenemeyebileceğinden, değer konusunda bir itirazınız varsa bunu bu işlemlerden önce yazılı olarak bildirmeniz faydalı olur.
Pert araçta tazminat süreci nasıl işler?
- Hasar başvurusu ve eksper incelemesiKarşı tarafın trafik sigortasına yazılı başvuru yapılır; eksper aracın tam hasarlı veya ağır hasarlı olup olmadığını tespit eder.
- Değerin belirlenmesiAracın kaza tarihindeki değeri ve varsa hasarlı halinin (sovtaj) değeri belirlenir.
- Gerekli belgenin alınmasıTam hasarda hurda tescil belgesi, ağır hasarda “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi alınır.
- Belgenin sigortacıya verilmesiBelge sigortacıya iletilmeden tazminat ödenmez; işleme engel kayıt varsa tevdi yoluyla ödeme yapılabilir.
- ÖdemeSigortacı, gerekli belgeler iletildikten sonra 8 iş günü içinde, limitler ve karşı tarafın kusuru oranında öder (KTK m.99).
Tazminat, karşı aracın kusuru oranında ve kaza tarihindeki teminat limitleri içinde ödenir (GŞ A.3). 2026 yılı için otomobillerde maddi zararlar teminatı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL’dir. Aracınızın değeri bu limiti aşıyorsa, aşan kısım kazaya sebep olan sürücüden ve aracın işleteninden (KTK m.85), varsa karşı tarafın İMM (ihtiyari mali mesuliyet) poliçesinden istenebilir. Kendi kaskonuz varsa kasko şirketine de başvurabilirsiniz; kasko şirketi ödeme yaptıktan sonra, ödediği tutar için kusurlu karşı tarafa ve onun sigortacısına başvurabilir (TTK m.1472); hangi yolun uygun olduğu için trafik sigortası mı kasko mu yazımıza bakabilirsiniz.
2026’da ağır hasarlı araçlar için ne değişti?
12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle, SEDDK'nın belirlediği esaslara göre eksper raporuyla ağır hasara uğradığı tespit edilen araçlarda, aracın ilgili mevzuata göre trafikten çekildiğini gösteren “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez (GŞ B.2/2.3).
Bu düzenleme, ağır hasarlı araçlarda tazminatın ödenmesini aracın trafikten çekilmesi şartına bağlıyor. Tam hasarlı araçlardaki hurda tescil belgesi şartı ise devam ediyor.
Değişikliğin 1 Temmuz 2026’dan önce düzenlenmiş poliçelere uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Genel Şartlara göre değişiklikler kural olarak yürürlükten sonra yapılan sözleşmelere uygulanır; bu nedenle eski tarihli poliçe kapsamındaki kazalarda hangi kuralın uygulanacağı dosya bazında değerlendirilmelidir. Diğer değişiklikler için trafik sigortası 2026 değişiklikleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sovtaj nedir, hasarlı araç kimde kalır?
Sovtaj, hasarlı aracın hurda veya hasarlı haliyle sahip olduğu değerdir. Genel Şartlar bu konuda şu düzenlemeyi içerir (GŞ B.2/2.3):
- Hak sahibi, aracın hasarlı haliyle kendisinde kalmasına onay verirse, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri (piyasa değeri) ile hasarlı hali arasındaki fark, trafik sigortası limitleri içinde tazminat olarak ödenebilir.
- Bu durumda da ilgisine göre aynı maddede yer alan usul çerçevesinde (örneğin hurda veya trafikten çekme belgesine ilişkin kurallar) işlem yapılır.
- Hak sahibinin onayıyla aracı hasarlı haliyle hak sahibine bırakarak ödeme yapmak isteyen sigortacı, tespit edip bildirdiği sovtaj bedelini, bildirimden itibaren 1 ay süreyle garanti etmiş sayılır.
Bu yöntemde aracın hasarlı hali sizde kalır ve size yalnız aradaki fark ödenir. Bu nedenle bildirilen sovtaj bedelinin gerçekçi olup olmadığı doğrudan alacağınız tutarı etkiler. Genel Şartlar, sigortacının sovtaj bedelini bir ay garanti etmiş sayılacağını belirtir; ancak bu garantinin uygulamada nasıl işleyeceğini ayrıntılı düzenlemez. Onay vermeden önce sovtaj bedelini, bildirim tarihini ve garanti süresini yazılı olarak almanız önemlidir.
Uygulamada farklı yöntemlerle teklif sunulabilir. Size yapılan teklifin hangi yönteme dayandığını, aracın kimde kalacağını ve belgelerin kim tarafından alınacağını yazılı olarak öğrenin.
Araçta haciz veya rehin varsa tazminat nasıl ödenir?
Araç sicilinde haciz, rehin gibi işleme engel kayıtlar bulunabilir. Bu durumda hak sahibi hurda veya trafikten çekme belgesini alamayabilir ve sigortacıya veremeyebilir.
Genel Şartlar bu durum için bir çözüm öngörür: Tazminat ödemesi, masrafları tazminat tutarından düşülmek üzere, mahkemece tespit edilen ödeme yerine tevdi (bırakma) yoluyla da yapılabilir. Bu durumda hurda veya trafikten çekme belgesi aranmaz ve ödeme bilgisi sigorta şirketince ilgililere bildirilir (GŞ B.2/2.3).
Tevdi, ödemenin hak sahibine doğrudan yapılması yerine mahkemenin belirlediği yere bırakılması anlamına gelir; paranın daha sonra kime ve nasıl ödeneceği, sicildeki kayıtların durumuna göre belirlenir. Aracınızda kredi rehni veya haciz varsa, tazminatın kime ve nasıl ödeneceği bu kayıtlara göre değişebileceğinden, sürecin başında bu durumu sigorta şirketine bildirmeniz faydalı olur.
Pert araçta değer kaybı istenebilir mi?
Hayır. Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri trafik sigortası teminatı dışındadır (KTK m.92/l, GŞ A.6/ö). Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etmemiştir.
Bunun nedeni, değer kaybının onarılarak kullanılmaya devam edecek bir aracın ikinci el değerindeki düşüşü ifade etmesidir. Pert araçta ise tazminat, aracın değeri üzerinden belirlenir. Değer kaybının alınamadığı diğer haller için değer kaybı alınamayan durumlar yazımıza bakabilirsiniz.
Rayiç değere veya pert kararına itiraz edilebilir mi?
Pert dosyalarında en sık uyuşmazlık, aracın kaza tarihindeki değerinin (rayiç değer) düşük belirlenmesi, sovtaj bedelinin yüksek gösterilmesi veya aracın tam/ağır hasarlı sayılıp sayılmaması konusunda çıkar. Rayiç değerin belirlenmesinde genellikle aracın markası, modeli, yaşı, donanımı, kilometresi, genel durumu ve kaza tarihindeki piyasa koşulları gibi unsurlar dikkate alınır; değer, eksper veya bilirkişi tarafından somut araca göre belirlenir.
Bu konularda itiraz yolu açıktır:
- Sigortacıya yazılı başvuru: Emsal araç ilanları, aracın bakım kayıtları ve donanım bilgileriyle birlikte gerekçeli bir başvuru yapın. Dava ve tahkimden önce yazılı başvuru şarttır (KTK m.97).
- Cevap süresi: Trafik sigortasında Kanun 15 gün öngörür; tahkim için Sigortacılık Kanunundaki 15 iş gününü beklemek en güvenli yoldur.
- Tahkim veya dava: Talebiniz karşılanmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir ya da dava açabilirsiniz. Mahkemede değer tespiti için genellikle bilirkişi incelemesi yapılır.
Ödeme sırasında bir ibraname imzalamanız istenirse dikkatli olun. Tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal edilebilir (KTK m.111); ancak bu imkân her durumda kendiliğinden işlemez. Talepler kural olarak zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde kazadan itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109).
Pert dosyasında ne zaman avukata danışmak gerekir?
Pert dosyaları, tutarların yüksek olması ve aracın trafikten çekilmesi gibi geri dönüşü zor işlemler içermesi nedeniyle dikkat gerektirir. Şu durumlarda dosyanın ayrıntılı incelenmesi faydalı olur:
- Aracınızın tam veya ağır hasarlı sayılmasına katılmıyorsanız,
- Rayiç değer düşük veya sovtaj bedeli yüksek belirlenmişse,
- Aracın değeri teminat limitini aşıyorsa,
- Araçta haciz, rehin veya başka bir işleme engel kayıt varsa,
- Karşı tarafın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önce düzenlenmişse,
- Size bir ibraname veya sovtaj onay formu imzalatılmak isteniyorsa.
Eksik ödemelere ilişkin genel yollar için sigorta hasarı ödemiyor veya eksik ödüyor yazımıza bakabilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Pert araç ne demek?
“Pert” günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Trafik sigortası Genel Şartlarında iki kavram vardır: onarım masrafı aracın kaza tarihindeki değerini aşan ve eksperce onarım kabul etmez bulunan tam hasarlı araç ile SEDDK'nın belirlediği esaslara göre eksper raporuyla tespit edilen ağır hasarlı araç.
Ağır hasarlı araçta tazminat almak için ne gerekir?
1 Temmuz 2026'dan itibaren, eksper raporuyla ağır hasarlı olduğu tespit edilen araç için, aracın trafikten çekildiğini gösteren “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya verilmeden tazminat ödenmez (GŞ B.2/2.3).
Sovtaj nedir?
Sovtaj, hasarlı aracın hurda veya hasarlı haliyle sahip olduğu değerdir. Genel Şartlara göre onay vermeniz halinde araç hasarlı haliyle sizde kalabilir ve aracın rayiç değeri ile hasarlı hali arasındaki fark limitler içinde ödenebilir; sigortacı bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren 1 ay süreyle garanti etmiş sayılır.
Pert araç için değer kaybı alınır mı?
Hayır. Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri trafik sigortası teminatı dışındadır (KTK m.92/l, GŞ A.6/ö). Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etmemiştir.
Aracımda haciz varsa pert tazminatı nasıl ödenir?
İşleme engel kayıtlar nedeniyle hurda veya trafikten çekme belgesi alınamıyorsa, tazminat mahkemece tespit edilen ödeme yerine tevdi edilerek de ödenebilir. Bu durumda belge aranmaz ve tevdi masrafları tazminattan düşülür (GŞ B.2/2.3).
Pert aracın değeri sigorta limitini aşarsa ne olur?
Trafik sigortası kaza tarihindeki limit içinde öder; 2026 yılı için otomobilde araç başına maddi zarar limiti 400.000 TL'dir. Aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden, varsa İMM poliçesinden istenebilir.
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (RG 14.05.2015/29355, 01.07.2026 itibarıyla güncel hali), m.A.3, A.6/ö, B.2/2.3
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar (RG 12.06.2026/33278), m.3
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m.85, 92, 97, 109, 111
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.1472
- Sigorta Tahkim Komisyonu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.