Kefil Olmak: Kefalet Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları, Eş Rızası ve Kefalet Türleri

Kefil Olmak: Kefalet Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları, Eş Rızası ve Kefalet Türleri

Kefil olmadan önce bilmeniz gerekenler: kefalet sözleşmesinin geçerlilik şartları, el yazısı zorunluluğu, eş rızası, adi ve müteselsil kefalet farkı.

Kefalet sözleşmesinin geçerli olması için sözleşmenin yazılı yapılması, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihinin belirtilmesi ve bu bilgilerin kefilin kendi el yazısıyla yazılması gerekir (TBK m.583). Evli kişiler, kanundaki istisnalar dışında ancak eşlerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir (TBK m.584). Bu şartlardan biri eksikse kefalet geçersiz olur. Bu yazıda kefil olmanın ne anlama geldiğini, geçerlilik şartlarını, eş rızasını ve adi ile müteselsil kefalet arasındaki farkı anlatıyoruz.

Kefil olmak ne demek?

Kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı borçlunun borcunu ödememesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.581). Kısacası borçlu ödemezse, kefil kendi malvarlığıyla sorumlu olur.

Kefalet ancak mevcut ve geçerli bir borç için yapılabilir. Gelecekte doğacak veya bir koşula bağlı borç için de kefalet verilebilir; bu durumda kefalet, borç doğduğunda veya koşul gerçekleştiğinde hüküm doğurur (TBK m.582).

Kanun kefili korumak için sıkı kurallar koymuştur. Kefil, kanunda kendisine tanınan haklardan kural olarak önceden feragat edemez (TBK m.582/3). Ayrıca kefaletin şekline ve eşin rızasına ilişkin hükümler, kişisel güvence verilmesine ilişkin olarak başka bir ad altında yapılan sözleşmelere de uygulanır (TBK m.603). Yani sözleşmeye “kefalet” yerine başka bir isim verilmesi bu korumayı ortadan kaldırmaz.

Kefalet sözleşmesinin şekil şartları nelerdir?

Kanuna göre kefalet sözleşmesi şu şartları taşımalıdır (TBK m.583):

  • Yazılı şekil: Sözleşme yazılı olarak yapılmalıdır.
  • Azami miktar: Kefilin sorumlu olacağı en yüksek tutar belirtilmelidir.
  • Kefalet tarihi: Sözleşmenin tarihi yazılmalıdır.
  • El yazısı: Kefil; sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil ise bu sıfatı veya bu anlama gelen bir ifadeyi sözleşmede kendi el yazısıyla belirtmelidir.

Taraflar, yazılı şekle uyarak kefilin sorumluluğunu borcun belirli bir miktarıyla sınırlandırmayı da kararlaştırabilir (TBK m.583/2).

El yazısı şartı uygulamada en sık hata yapılan noktadır. Azami miktar ve kefalet tarihi bilgisayarla yazılmış ve kefil yalnızca imza atmışsa el yazısı şartı karşılanmamış olur ve kefalet kural olarak geçersiz sayılır.

Kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler de aynı şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz (TBK m.583/3). Kendi adına kefil olma konusunda başkasına özel yetki vermek ve kefil olma vaadinde bulunmak da aynı şekil koşullarına bağlıdır.

Kefil olmak için eşin rızası gerekir mi?

Evet, kural olarak gerekir. Eşlerden biri, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce veya en geç kurulduğu anda verilmiş olması şarttır (TBK m.584/1). Sonradan verilen onay bu şartı karşılamaz.

Sözleşmede sonradan yapılan değişiklikler, kefilin sorumlu olacağı miktarı artırmıyor, adi kefaleti müteselsil kefalete dönüştürmüyor veya kefil yararına güvenceleri önemli ölçüde azaltmıyorsa yeniden eş rızası gerekmez (TBK m.584/2).

Kanun bazı durumlarda eş rızasını aramaz (TBK m.584/3):

  • Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortağı ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilen kefaletler,
  • Esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı kişilerin mesleki faaliyetleriyle ilgili kefaletleri,
  • 5570 sayılı Kanun kapsamındaki faiz destekli kredilerde verilen kefaletler,
  • Tarım kredi, tarım satış, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri ile kamu kurumlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılan kredilerde verilen kefaletler.
Bilgi

Senet (bono) üzerindeki kefalete aval denir ve kefalet sözleşmesinden farklı bir kurumdur. Yargıtay'ın içtihadı birleştirme kararıyla, kefalette eş rızasına ilişkin hükümlerin avalde uygulanmayacağı kabul edilmiştir. Avalin şekli ve sonuçları için senet (bono) nasıl yazılır yazımıza bakabilirsiniz.

Adi kefalet ile müteselsil kefalet arasındaki fark nedir?

Kefaletin türü, alacaklının kefile ne zaman ve hangi şartlarla başvurabileceğini belirler.

Adi kefalet

Alacaklı, kural olarak önce borçluya başvurmak zorundadır. Borçlu hakkında kesin aciz belgesi alınması, borçlu aleyhine Türkiye'de takibin imkânsız hâle gelmesi veya önemli ölçüde güçleşmesi, borçlunun iflası ya da konkordato mehli verilmesi gibi hâllerde doğrudan kefile gidilebilir (TBK m.585).

Müteselsil kefalet

Alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir. Bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir (TBK m.586).

Müteselsil kefalet için kefilin bu sıfatla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla belirtmesi gerekir (TBK m.583, 586). Bu ifade kefilin el yazısıyla yer almıyorsa kefalet uygulamada çoğunlukla adi kefalet olarak değerlendirilir; ancak ticari işlerdeki kefaletlerde TTK m.7 nedeniyle farklı sonuç doğabileceğinden durum somut olaya göre incelenmelidir.

Birden fazla kişi aynı borca birlikte kefil olmuşsa, her biri kendi payı için adi kefil gibi, diğerlerinin payı için kefile kefil gibi sorumludur; müteselsil kefil olarak yükümlülük altına girmişlerse her biri borcun tamamından sorumlu olur (TBK m.587).

Kefil hangi tutara kadar sorumludur?

Kefil, her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur (TBK m.589). Bu sınır içinde, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kefil şunlardan sorumludur:

  • Asıl borç ile borçlunun kusur veya temerrüdünün yasal sonuçları,
  • Kefile önceden uygun bir süre içinde bildirilmesi koşuluyla, borçluya karşı yapılan takip ve davaların masrafları,
  • Kanunda belirtilen dönemlere ait sözleşme faizleri.

Sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa kefil, borçlunun yalnızca kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlarından sorumludur. Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar ise kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.589).

Kefil borcu öderse ne olur?

Kefil, alacaklıya ödeme yaptığı ölçüde alacaklının haklarına halef olur; yani alacaklının yerine geçerek borçluya başvurabilir. Kefil bu hakları asıl borç muaccel olduğunda kullanabilir (TBK m.596/1).

Kefil, aksi kararlaştırılmamışsa, aynı alacak için verilmiş rehin hakları ve diğer güvencelerden yalnızca kefalet anında var olanlara veya sonradan bizzat asıl borçlu tarafından bu alacak için verilenlere halef olur. Kısmen ödeme yapan kefil, rehin hakkının yalnızca ödediği kısmı karşılayan bölümüne halef olur (TBK m.596/2).

Kefilin borçluya karşı rücu hakkına ilişkin zamanaşımı, kefilin alacaklıya ödeme yaptığı anda işlemeye başlar (TBK m.596/5). Bu nedenle ödeme yapan kefilin, ödemeyi gösteren belgeleri saklaması ve borçluya karşı haklarını zamanında kullanması önemlidir.

Kefil, dava hakkı vermeyen veya yanılma ya da ehliyetsizlik sebebiyle asıl borçluyu bağlamayan bir borç için ödeme yaparsa, kural olarak asıl borçluya rücu edemez (TBK m.596/6). Kefilin ödeme yapmadan önce asıl borcun geçerliliğini ve borçlunun ileri sürebileceği savunmaları göz önünde bulundurması bu açıdan önem taşır.

Kefalet ne zaman sona erer?

Hangi sebeple olursa olsun asıl borç sona erince kefil de borcundan kurtulur (TBK m.598/1).

Bir gerçek kişi tarafından verilen her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar (TBK m.598/3). Kefalet süresi, en erken sona ermeden bir yıl önce ve kefalet sözleşmesinin şekline uygun yazılı açıklamayla, en fazla on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir.

Süreli kefalette kefil sürenin sonunda borcundan kurtulur (TBK m.600). Süresiz kefalette ise kefil, asıl borç muaccel olunca kanundaki şartlarla alacaklıdan bir ay içinde borçluya karşı takip ve dava haklarını kullanmasını isteyebilir; alacaklı bunu yapmazsa kefil borcundan kurtulur (TBK m.601).

Zamanaşımı asıl borçluya karşı kesilirse kefile karşı da kesilmiş olur; ancak kefile karşı kesilmesi asıl borçluyu etkilemez (TBK m.155). Süreleri alacak zamanaşımı yazımızda bulabilirsiniz.

Kefil olmadan önce nelere dikkat edilmeli?

Kefil olmak, başkasının borcunu kendi malvarlığınızla güvence altına almak demektir. İmza atmadan önce borcun tutarını, vadesini, borçlunun ödeme gücünü ve sözleşmedeki azami miktarı dikkatle değerlendirin. “Müteselsil” ifadesinin yer alıp almadığını kontrol edin; bu ifade, alacaklının doğrudan size başvurabilmesini kolaylaştırır. Sözleşmenin bir örneğini mutlaka alın ve saklayın; sorumluluğunuzun sınırını, kefalet tarihini ve sürenin dolup dolmadığını ileride ancak bu belgeyle takip edebilirsiniz. Borçlunun ödemelerini düzenli yapıp yapmadığını zaman zaman sormanız da beklenmedik bir takiple karşılaşma riskini azaltır.

Alacaklı taraftaysanız, kefaletin şekil şartlarına ve eş rızasına uyulmadığı takdirde kefile başvurma imkânınızın ortadan kalkabileceğini unutmayın. Borçluya karşı izlenecek yollar için borç verdim geri ödemiyor yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Kefaletin geçerliliği, el yazısı şartı, eş rızasının zamanı ve istisnaların uygulanıp uygulanmayacağı gibi konular her dosyada ayrıca incelenmelidir. Kefil olarak bir icra takibiyle karşılaşmışsanız, itiraz sürelerinin kısa olduğunu ve geçersizlik savunmalarının zamanında ileri sürülmesi gerektiğini göz önünde bulundurun. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kefalet sözleşmesi geçerli olması için ne gerekir?

Sözleşme yazılı olmalı; kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi belirtilmelidir. Kefil, azami miktarı, tarihi ve müteselsil kefilse bu sıfatı kendi el yazısıyla yazmalıdır (TBK m.583).

Eşimin izni olmadan kefil olabilir miyim?

Kural olarak hayır. Mahkemece verilmiş ayrılık kararı veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı yoksa, eşin yazılı rızası gerekir (TBK m.584). Ancak tacirlerin işletmeleriyle ilgili kefaletleri ve esnafın mesleki kefaletleri gibi kanunda sayılan istisnalarda eş rızası aranmaz.

Müteselsil kefil ne demek?

Müteselsil kefalette alacaklı, borçluyu takip etmeden doğrudan kefile başvurabilir; bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir (TBK m.586).

Kefil olduğum borcun tamamından sorumlu muyum?

Kefil, her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur (TBK m.589). Kefilin ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar ise kesin olarak hükümsüzdür.

Senede kefil olmak için de eş rızası gerekir mi?

Senetteki kefalet "aval" olarak adlandırılır. Yargıtay'ın içtihadı birleştirme kararıyla, kefalette eş rızasına ilişkin hükümlerin avalde uygulanmayacağı kabul edilmiştir. Ayrıntılar için senet (bono) yazımıza bakabilirsiniz.

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

Sözleşmeler ve Borçlar Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin