İtirazın İptali Davası ve İtirazın Kaldırılması: Farkları, Süreleri, İnkâr Tazminatı

İtirazın İptali Davası ve İtirazın Kaldırılması: Farkları, Süreleri, İnkâr Tazminatı

Borçlu icra takibine itiraz edince alacaklı ne yapar? İtirazın iptali davası (1 yıl) ve itirazın kaldırılması (6 ay) farkları, icra inkâr tazminatı ve süreç.

Borçlu ilamsız icra takibine süresinde itiraz edince takip durur. Alacaklı takibe devam etmek isterse iki yoldan birini kullanır: Genel mahkemede, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılan itirazın iptali davası (İİK m.67) veya icra mahkemesinden, 6 ay içinde ve yalnızca kanunda sayılan güçlü belgelerle istenen itirazın kaldırılması (İİK m.68). Her iki yolda da kanundaki şartlarla haksız çıkan taraf (itirazın iptalinde alacaklı bakımından ayrıca kötü niyet aranır), diğer tarafın talebiyle yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir. Bu yazıda iki yolun farklarını, sürelerini ve sonuçlarını anlatıyoruz.

Borçlu itiraz edince takip neden durur?

İlamsız takipte ödeme emri, alacaklının iddiasına dayanır; icra dairesi borcun var olup olmadığını incelemez. Borçlu 7 gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur (İİK m.62, m.66). İtirazın nasıl yapıldığını icra takibine itiraz yazımızda anlattık.

Takibin yeniden işleyebilmesi için itirazın bir yargı kararıyla ortadan kaldırılması gerekir. Kanun bunun için iki ayrı yol öngörür.

İtirazın iptali İtirazın kaldırılması
Nerede? Genel mahkeme (alacağın türüne göre görevli mahkeme) İcra mahkemesi
Süre İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl (İİK m.67) İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay (İİK m.68)
Deliller Genel hükümlere göre her türlü delil Yalnızca kanunda sayılan belgeler
İnceleme Tam yargılama Belgeye dayalı, sınırlı inceleme
Tazminat İtirazı haksız bulunan borçluya veya takibi haksız ve kötü niyetli bulunan alacaklıya, talep üzerine en az yüzde yirmi (İİK m.67) Talebin esasa ilişkin nedenlerle kabulü veya reddi hâlinde, talep üzerine en az yüzde yirmi (İİK m.68)

İtirazın iptali davası nedir?

İtirazın iptali davası, alacaklının, borçlunun itirazının haksız olduğunu ve alacağının var olduğunu genel hükümler çerçevesinde ispat ederek itirazın iptalini istediği davadır (İİK m.67).

Önemli noktalar:

  • Süre: Dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (İİK m.67).
  • Mahkeme: Dava icra mahkemesinde değil, alacağın türüne göre görevli genel mahkemede (örneğin asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesinde) açılır.
  • Deliller: Sözleşmeler, faturalar, yazışmalar, tanıklar, bilirkişi incelemesi gibi genel hükümlerdeki deliller kullanılabilir.
  • Süre geçerse: 1 yıllık süreyi kaçıran alacaklı, takibe devam edemez; ancak alacağını genel hükümlere göre ayrı bir alacak davasıyla isteme hakkı saklıdır (İİK m.67).

Davanın kabulüyle itiraz ortadan kalkar ve takip, mahkemenin kabul ettiği miktar üzerinden devam eder.

Bilgi

Bazı uyuşmazlıklarda itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (dava şartı: dava açılabilmesi için önceden yerine getirilmesi gereken zorunlu koşul). Kanun, konusu bir miktar para olan ticari davalarda itirazın iptali davalarını açıkça bu kapsama almıştır (TTK m.5/A). İş hukukundan doğan alacaklarla ilgili itirazın iptali davalarında da aynı kural geçerlidir (7036 sayılı Kanun m.3). Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda ve kira gibi bazı uyuşmazlıklarda da dava şartı arabuluculuk öngörülmüştür (6502 sayılı Kanun m.73/A, 6325 sayılı Kanun m.18/B).

İcra inkâr tazminatı nedir, yüzde kaç?

İcra inkâr tazminatı, borçlunun haksız itirazı nedeniyle alacaklının takibe geç devam edebilmesinin karşılığı olarak borçluya yüklenen tazminattır. Kanuna göre itirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verilirse borçlu, alacaklının talebi üzerine, iki tarafın durumu ve davanın niteliğine göre, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67).

Kural tersine de işler: Takibinde haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı, borçlunun talebiyle reddedilen miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67).

Dikkat edilecek diğer noktalar:

  • Tazminat kendiliğinden hükmedilmez; diğer tarafın talep etmesi gerekir (İİK m.67).
  • İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, onun aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için kötü niyetinin ispatlanması gerekir (İİK m.67).
  • Tazminatın belirlenmesinde takip talebi veya davadaki talep esas alınır (İİK m.67).
  • Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre alacaklı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın likit (miktarı belli veya borçlu tarafından belirlenebilir) olması gerekir. Miktarı ancak yargılama ile, örneğin bilirkişi incelemesiyle belirlenebilen alacaklarda inkâr tazminatı talebi kabul edilmeyebilir.

İtirazın kaldırılması nedir, hangi belgelerle istenir?

İtirazın kaldırılması, alacaklının elinde güçlü bir belge bulunduğunda, itirazın icra mahkemesinde hızlı ve sınırlı bir incelemeyle ortadan kaldırılmasını sağlayan yoldur. Kanuna göre alacaklının takibi şu belgelerden birine dayanıyorsa itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68):

  • İmzası ikrar edilmiş (borçlu tarafından kabul edilmiş) veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senet,
  • Resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belge.

Bu yolda süre, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 6 aydır. Alacaklı bu süre içinde itirazın kaldırılmasını istemezse, aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapamaz (İİK m.68).

Mahkeme şöyle karar verir (İİK m.68):

  • Borçlu itirazını haklı gösterecek hiçbir belge sunamazsa, itirazın kaldırılmasına karar verilir.
  • Borçlunun itirazı da aynı nitelikte bir senet, makbuz veya belgeye dayanıyorsa (örneğin noter onaylı bir ödeme makbuzu), alacaklının talebi reddedilir.

İtirazın kaldırılması talebi esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse borçlu, aynı nedenlerle reddedilirse alacaklı, diğer tarafın talebiyle yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Taraflardan biri genel mahkemede dava açarsa bu tazminatın tahsili dava sonuna kadar ertelenir (İİK m.68).

İmza inkâr edildiyse: itirazın geçici kaldırılması

Takip adi (resmi olmayan) bir senede dayanıyor ve borçlu itirazında imzayı inkâr etmişse, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/a). Mahkeme imza incelemesi yapar; imzanın borçluya ait olduğu kanaatine varırsa itirazı geçici olarak kaldırır ve borçluyu takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder (İİK m.68/a).

Geçici kaldırma kararının ardından borçlu, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde borçtan kurtulma davası açabilir. Bu davanın görülebilmesi için borçlunun dava konusu alacağın yüzde on beşini ilk duruşmaya kadar mahkeme veznesine yatırması veya kanunda sayılan teminatlardan birini göstermesi gerekir (İİK m.69). Borçlu süresinde dava açmazsa veya davası reddedilirse itirazın kaldırılması kararı kesinleşir.

İtiraz kaldırılır veya iptal edilirse ne olur?

İtiraz ortadan kalkınca takip kaldığı yerden devam eder:

  1. Takip yeniden işlerAlacaklı, itirazın kaldırılması veya iptali kararından sonra haciz isteyebilir (İİK m.78).
  2. Borçlu mal beyanında bulunurİtirazının iptaline veya kaldırılmasına karar verilen borçlu, kararın kendisine tebliğinden itibaren 3 gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır; karar yüzüne karşı verildiyse süre tefhimden başlar (İİK m.75).
  3. Tazminat tahsil edilirHükmedilen inkâr tazminatı da alacaklı tarafından tahsil edilebilir; genel mahkemede dava açılmışsa kanunda öngörülen hâllerde tahsil dava sonuna kadar ertelenir (İİK m.68).

Mal beyanı yükümlülüğünü ve sonuçlarını mal beyanı yazımızda anlattık. Borçlu ise icra mahkemesinde ispat edemediği iddialarını genel mahkemede menfi tespit davası ile ileri sürebilir (İİK m.72).

Alacaklı hiçbir yola başvurmazsa ne olur?

Alacaklı, borçlunun itirazından sonra kanuni süreler içinde ne itirazın kaldırılmasını ister ne de itirazın iptali davası açarsa takip durmuş olarak kalır:

  • İtirazın kaldırılması için öngörülen 6 aylık süre içinde başvuru yapılmazsa, alacaklı aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapamaz (İİK m.68).
  • İtirazın iptali için öngörülen 1 yıllık süre geçerse alacaklı bu yolu kullanamaz; ancak alacağını genel hükümlere göre bir alacak davasıyla isteme hakkı saklıdır (İİK m.67).

Bu sürelerin dolmuş olması, borcun kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Alacaklının genel mahkemede alacak davası açma imkânı, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığına bağlıdır. Zamanaşımı konusunu icra dosyası ne zaman düşer yazımızda anlattık.

Hangi yol ne zaman tercih edilir?

Alacaklının elinde borçlunun imzasını kabul ettiği veya noterce onaylı bir borç ikrarı ya da resmi bir belge varsa, itirazın kaldırılması daha hızlı sonuç verebilir. Alacak bir sözleşmeye, faturaya, yazışmalara veya tanıklara dayanıyorsa, yani ispat için tam yargılama gerekiyorsa, itirazın iptali davası uygun yoldur. Hangi yolun seçileceği, eldeki belgelere ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişir.

Ne zaman avukata danışmak gerekir?

Alacaklı iseniz 6 aylık ve 1 yıllık sürelerin kaçırılmaması, dava şartı arabuluculuğun gerekip gerekmediği ve inkâr tazminatı talep edilmesi önemlidir. Borçlu iseniz, itirazınızın haklılığı ve tazminat riski birlikte değerlendirilmelidir. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İtirazın iptali davası ne zaman açılır?

Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67). Bu süre geçerse alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır.

İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali arasındaki fark nedir?

İtirazın iptali genel mahkemede açılan, her türlü delilin kullanılabildiği bir davadır; süresi 1 yıldır. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde, yalnızca imzası ikrar edilmiş veya noter onaylı borç ikrarı ya da resmi belge gibi güçlü belgelerle, 6 ay içinde istenir (İİK m.67, m.68).

İcra inkâr tazminatı yüzde kaç?

Kanun, itirazın iptali davasında itirazı haksız bulunan borçlunun, alacaklının talebiyle hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edileceğini düzenler (İİK m.67). Tazminatın belirlenmesinde takip talebindeki talep esas alınır.

İtirazın iptali davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?

Alacağın türüne bağlıdır. Ticari davalarda, iş hukukundan doğan alacaklarda ve tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A, 7036 sayılı Kanun m.3, 6502 sayılı Kanun m.73/A).

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

Av. Arb. Burcu Benli YörükAvukat ve Arabulucu, BB Hukuk Bürosu
Mesleki profil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.

İcra ve İflas Hukuku

Görüşme ve bilgi talepleri

Dosyanızla ilgili görüşme talebinizi iletişim sayfasındaki form, telefon veya e-posta yoluyla iletebilirsiniz.

İletişime geçin