Belirsiz alacak davası, 7589 sayılı Kanunla kaldırıldı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi, 31 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Kanunla aynı gün yürürlükten kalktı. Bunun yerine HMK m.109’a eklenen yeni fıkrayla, kısmi davada talebin aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilmesi imkânı getirildi; artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor. Bu değişiklik, alacak miktarı çoğu zaman bilirkişi incelemesinden sonra netleşen işçi alacak davalarını doğrudan etkiliyor. Bu yazıda işçi alacak davalarının artık nasıl açılacağını anlatıyoruz.
Belirsiz alacak davası neydi, neden önemliydi?
Belirsiz alacak davası, alacağın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği durumlarda, alacaklının asgari bir miktar göstererek dava açmasına ve miktar netleştiğinde talebini artırmasına imkân veren dava türüydü (eski HMK m.107).
İşçi alacak davalarında bu yol yaygın olarak kullanılıyordu. Çünkü kıdem tazminatı, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti gibi alacakların tutarı; çalışma süresi, giydirilmiş ücret ve fiilen yapılan çalışmanın tespitine bağlıdır ve çoğu zaman tanık dinlendikten ve bilirkişi raporu alındıktan sonra netleşir. Fazla mesainin ispatı için fazla mesai nasıl ispatlanır? yazımıza bakabilirsiniz.
7589 sayılı Kanun neyi değiştirdi?
16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, işçi alacak davalarını ilgilendiren iki önemli değişiklik yaptı:
- HMK m.107 yürürlükten kaldırıldı (7589 m.19). Belirsiz alacak davası artık kanunda düzenlenmiyor.
- HMK m.109’a dördüncü fıkra eklendi (7589 m.20): “Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”
Kanunun yürürlük maddesine göre bu iki değişiklik yayımı tarihinde, yani 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi (7589 m.26).
31 Temmuz 2026'dan itibaren belirsiz alacak davası kaldırıldı; yerine kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı geldi. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise kaldırılan HMK m.107 uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/10).
Alacak miktarı belirsizse belirsiz alacak davası açılır, asgari bir miktar gösterilir ve miktar netleşince talep artırılırdı. Bu davalar eski kurala göre görülmeye devam ediyor.
Alacağın bir kısmı için kısmi dava açılır; talep aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilir. Artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır.
İşçi alacak davası artık hangi adımlarla açılıyor?
Yeni düzenleme sonrasında bir işçi alacak davasının genel akışı şöyledir:
- Arabulucuya başvurunKanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 m.3). Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur.
- Talepleri kalem kalem belirleyinKıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti gibi her alacak kalemini ayrı ayrı gösterin.
- Kısmi dava açınArabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağı dava dilekçesine ekleyerek her kalem için bir miktar belirterek kısmi dava açın. Dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe, kısmi dava açılması geri kalan kısımdan feragat anlamına gelmez (HMK m.109/3).
- Bilirkişi raporundan sonra talebi artırınAlacak miktarı bilirkişi incelemesiyle netleştikten sonra, tahkikat sona ermeden talebinizi bir defaya mahsus artırın (HMK m.109/4).
Arabuluculuğa başvurmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir (7036 m.3). İşçilik alacaklarının çoğunda zamanaşımı süresi beş yıldır (4857 m.32, ek m.3); bu sürenin arabuluculuk ve dava süreçleriyle birlikte doğru takip edilmesi gerekir. Kıdem tazminatının şartları için kıdem tazminatına kimler hak kazanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Arabuluculuk aşamasında nelere dikkat edilmeli?
Yeni sistemde dava, arabuluculukta belirlenen taleplerin devamı niteliğindedir. Bu nedenle arabuluculuk aşaması eskisinden daha da önemli hâle gelmiştir:
- Başvuru yeri: Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (7036 m.3/5).
- Süre: Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (7036 m.3/10).
- Zamanaşımı: Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 m.3/17).
- İlk toplantıya katılım: Taraflardan biri geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmazsa, sonradan açılan davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin bir kısmından sorumlu tutulabilir (7036 m.3/12).
- Son tutanak: Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucunun onayladığı bir örneği eklenmelidir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu sürede sunulmazsa dava usulden reddedilir (7036 m.3/2).
Arabuluculuk başvurusunda talep edilen alacak kalemlerinin eksiksiz belirtilmesi, sonradan açılacak davada dava şartı tartışmasının önüne geçilmesi bakımından önem taşır. Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanırsa, uyuşmazlık dava açılmadan sona erer.
Talep artırımında nelere dikkat etmek gerekir?
Yeni hüküm uygulamada henüz çok yeni olduğundan, bazı konular tartışmalıdır. Dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Bir defaya mahsus: Kanun artırımı aynı davada yalnızca bir kez öngörmüştür. Bu nedenle artırımın, bilirkişi raporu ve itirazlar tamamlanıp miktar netleştikten sonra yapılması önerilmektedir.
- Zaman sınırı: Artırım, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Tahkikat sona erdikten sonra yapılan artırım dikkate alınmayabilir.
- Islahla ilişkisi: HMK’ya göre aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m.176). Yeni artırım imkânının ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bu nedenle dilekçede işlemin HMK m.109/4’e dayanan bir talep artırımı olduğunun açıkça belirtilmesi güvenli yoldur.
- Faiz: Kanun, artırılan kısım için yalnızca zamanaşımı konusunu düzenlemiş, faizin başlangıcı hakkında açık bir hüküm getirmemiştir. Bu nedenle faiz talebinin dava dilekçesinde ve artırım dilekçesinde her kalem için ayrıca ve açıkça belirtilmesi önem taşır. Arabuluculuk öncesinde işverene ihtarname çekilmesi de faiz başlangıcı bakımından değerlendirilebilir.
- Hak düşürücü süreye bağlı talepler: Kanundaki yeni kural zamanaşımından söz etmektedir. Hak düşürücü süreye bağlı taleplerde artırılan kısmın durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Belirsiz alacak davasının yeni dönemde de açılıp açılamayacağı konusunda öğretide farklı görüşler ileri sürülmektedir. Kanun koyucu m.107’yi açıkça kaldırdığından, bu yolun usulden ret riski taşıdığı ve kısmi dava yolunun tercih edilmesinin daha güvenli olduğu belirtilmektedir.
Kısmi dava dilekçesinde nelere dikkat edilmeli?
Kısmi dava dilekçesi de HMK’daki genel şartları taşımalıdır. Dilekçede mahkemenin adı, tarafların bilgileri, dava konusunun değeri, iddiaya dayanak olan vakıaların açık özetleri, her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği, hukuki sebepler ve açık bir talep sonucu bulunmalıdır (HMK m.119).
İşçi alacak davalarında uygulamada şu noktalara özellikle dikkat edilmektedir:
- Her alacak kalemi (kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil, yıllık izin) için ayrı bir miktar gösterilmesi,
- Davanın kısmi dava olarak açıldığının ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunun açıkça yazılması,
- Her kalem için faiz türü ve başlangıç tarihinin ayrı ayrı belirtilmesi,
- Tanıkların, işyeri kayıtlarının ve SGK kayıtlarının delil olarak eksiksiz gösterilmesi.
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır ve birlikte istenen her talep için ispat yükü ve deliller ayrı ayrı değerlendirilir (7036 m.7). Bu nedenle delillerin her alacak kalemiyle ilişkilendirilerek gösterilmesi, yargılamanın sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur.
Diğer davalar bakımından değişiklik ne anlama geliyor?
7589 sayılı Kanun’un HMK’da yaptığı bu değişiklik yalnızca işçi alacaklarını değil, miktarı dava sırasında netleşen tüm alacak davalarını etkiliyor. Trafik kazasından doğan tazminat davaları üzerindeki etkisi için 12. Yargı Paketi sonrası trafik kazası davaları yazımıza bakabilirsiniz.
İşçi alacakları özelinde ise değişiklik, arabuluculuk aşamasında taleplerin eksiksiz belirlenmesini ve dava dilekçesinin kalem kalem doğru kurulmasını daha da önemli hâle getirdi. Ücret alacakları ve haklı fesih için maaş geç yatarsa işçi ne yapabilir? yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman avukata danışmak gerekir?
Değişikliğin tüm alacak davalarına etkisi için belirsiz alacak davası kaldırıldı mı yazımıza bakabilirsiniz.
Yeni sistemde dava dilekçesinin kurgusu, talep artırımının zamanlaması, faiz taleplerinin açıkça belirtilmesi ve ıslah hakkıyla ilişkisi, alacağın tamamına kavuşup kavuşamayacağınızı doğrudan etkileyebilir. Henüz yerleşik bir uygulama oluşmadığından, özellikle birden fazla alacak kalemi bulunan dosyalarda dava açılmadan önce hukuki değerlendirme yapılması önerilir. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış bir davanız varsa, bu davanın eski kurallara tabi olduğunu da unutmayın. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bir avukattan destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Daha önce açtığım belirsiz alacak davası ne olacak?
Kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından HMK m.107 uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m.1/10). Yani derdest belirsiz alacak davaları eski kurallara göre görülür.
İşçi alacak davası artık nasıl açılıyor?
Önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa, alacağın bir kısmı için kısmi dava açılır ve bilirkişi incelemesinden sonra talep, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4).
Kısmi davada talep artırılırsa zamanaşımı sorunu olur mu?
Kanuna göre artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Ancak artırılan kısmın faizi gibi bazı konularda kanunda açık hüküm bulunmadığından uygulamanın netleşmesi beklenmektedir.
Talep artırımı ıslah sayılır mı?
Kanun, bu artırımın iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadığını belirtmiştir. Artırımın ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği konusunda farklı görüşler bulunduğundan, dilekçede işlemin HMK m.109/4'e dayandığının açıkça belirtilmesi önerilmektedir.
Dayanak mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olay için hukuki görüş yerine geçmez. Yazı, 16 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; bu tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.